Buddha-Dogasi (Tathagatagarbha)

Tanim

Tathagatagarbha (Sanskrit: tathagatagarbha; Cince: rulai zang, ; Tibetce: de bzhin gshegs pa'i snying po; Japonca: nyoraizo) Mahayana Budizmi'nin temel doktrinlerinden biridir: Her duyarlı varlık (sentient being) icinde Buddha-dogasi (Buddha-natur) mevcuttur; aydinlanma, dısarıdan elde edilen bir sey degil, içeride zaten var olan bir gerçeğin acigi cikarilmasidir.

Kelime tahili gerekli: Tathagata (Buddha icin bir epitet; 'Boyle Gelen' veya 'Boyle Giden' anlamlarinda) + garbha (cesitli anlamlar: 'rahim', 'tohum', 'cekirdek', 'embriyo', 'iç'). Yani 'Tathagatagarbha' literal anlami: 'Tathagata-rahmi' veya 'Tathagata-tohumu' veya 'Tathagata-icindeki'. Cince zang () de aynı çoklu anlama sahiptir: 'depo', 'rahim', 'icindeki'. Bu coklu anlam, doktrinin kavramsal zenginligini olusturur.

Ogreti, anatman (oz-yokluğu) doktrini ile gergin bir ilişki icindedir ve Buddhist tarihinde en cok tartışılan kavramlardandir. Bir yandan, 'her varlikta Buddha-doğasi var' demek, sabit, ic bir oz iddiasi gibi görünür — ki bu, anatma'nin reddidir. Diger yandan, Tathagatagarbha sutralari açıkça bu doğanın anatma ile uyumsuz olmadığını, boş luk'un (sunyata) pozitif ifadesi oldugunu vurgular.

Doktrinin pratik isiltsesi sudur: Aydinlanma, uzak bir hedef degildir. Tum varliklar 'zaten' Buddha'dir (potansiyel olarak). Engel, sadece engellerin (klesa, agincu) cözulmesidir. Bu, Mahayana'nin tum yolu açan kapısıdır ve özellikle Zen, Tibet, ve East-Asian Buddhism'in temel ilhamlarındandir.

Kanonik Kaynaklar

Tathagatagarbha Sutralari Demet i

Doktrinin kanonik temelini olusturan bir grup sutra vardir, hepsi Hindistan'da yaklasik MS 200-500 arasinda yazilmistir:

Tathagatagarbha Sutra

Doktrinin temel kaynagi, Tathagatagarbha Sutra (yaklasik MS 200-250), dokuz 'parable' (mecaz-hikaye) ile Buddha-dogasinin her varlikta nasil mevcut oldugunu acıklar. Mecazlar:

1. Bir lotus ciceğinin icinde gizli oturan Buddha.
2. Bal aricilarinin sarmalandigi tatli bal.
3. Sap (kavuz) icinde gizlenen tahil.
4. Pisliğin icinde sakli altın.
5. Yoksulun evinin altında gomulu hazine.
6. Bir tohumda gizli devasa cinar.
7. Yırtıkk paçavralar icindeki degerli Buddha heykeli.
8. Yoksul kadının rahminde gelisen krali bir cocuk.
9. Yanmıs kalıbın icinde sakli altın heykel.

Her mecaz aynı noktayi vurgular: Buddha-doğasi varlikta zaten gercektir, eksiksiztir; sadece engellerin (klesha — duygusal, bilişsel kirlilikler) altinda gizlidir. Manevî yolda bu engelleri temizlemek, Buddha-doğasini kazanmak degil, acmaktir.

Mahaparinirvana Sutra (Mahayana Versiyonu)

Mahaparinirvana Sutra'nin Mahayana versiyonu (yaklasik MS 200-400, Pali Mahaparinibbana Sutta'dan farkli), doktrinin en cesur formulasyonunu sunar. Burada Buddha açıkça soyle der:

'Tum varliklarda Tathagatagarbha vardir; bu, gercek atman'dir; bu, gercek mutluluktir; bu, gercek saflıktir; bu, gercek surekliligedir.'

Dikkat: Burada Buddha atman kelimesini olumlu anlamda kullanıyor — ancak bunun Buddhaca-atman oldugunu, dunyevi-atman degil. Bu catur-viparyasa-paryapti (dord-yanilginin-tekrar-coevirme) yontemi: Klasik Buddhism dunyevi anitya/dukkha/anatma/asubha'yi (gecicilik/ıstırap/oz-yokluğu/cirkinlik) ogretir; Mahaparinirvana Sutra ise nirvana'nin nitya/sukha/atman/subha (surekli/mutlu/oz/temiz) oldugunu açıklar.

Bu paradoks, tum sonraki Tathagatagarbha tartışmalarinin temelidir. Soru: Bu atman upanishadik Atman'a tehlikeli derecede yakin değil mi?

Diger Tathagatagarbha Sutralari

• Srimaladevi Simhanada Sutra (Aslangönüllü Sri Mala Devi Sutra): Bir krali ce'nin Buddha'ya yonelttigi sorulari icerir; dharmakaya (Buddha'nin gercek bedeni) ve tathagatagarbha'nin ilişkisini analiz eder.
• Mahaberi Sutra (Buyuk Davul Sutra): Buddha-doğasinin evrensel oldugunu ilan eder.
• Anunatva-apurnatva-nirdesa: Tathagatagarbha'nın azalmadığını ve cogalmadığını anlatır.
• Lankavatara Sutra: Tathagatagarbha doktrinini Yogacara doktrini ile bir leştirir.
• Avatamsaka Sutra (Cicekler Suslu Sutra): Tathagatagarbha'nın kozmolojik boyutlari.

Ratnagotravibhaga (Uttaratantrasastra)

Tathagatagarbha doktrininin en sistematik felsefî sunumu, Ratnagotravibhaga (Sanskrit: 'Cevher Soyluluğu Analizi'), Tibetce'de Rgyud bla ma'i bstan bcos, Cince'de Jiujing yisheng baoxinglun, eski olarak ['Uttaratantrasastra'] (Ust Tantra-Risalesi) olarak bilinir.

Eser, geleneksel olarak Maitreya'ya (gelecek Buddha) atfedilir; Asanga (yaklasik MS 4. yüzyıl), Maitreya'nin ogretisi olarak indirildi rapor edilir. Bati akademisi, eserin gerçek yazarinin Saramati (Jianyi, MS 250-350?) veya gec geç bir Madhyamaka-Yogacara sentezcisi oldugunu duşunur.

Ratnagotravibhaga'nin yapısı:

• Bolum 1: 'Yedinci Vajrapada' (yedi vajra-noktasi): Buddha, Dharma, Sangha, dhatu (oz), bodhi (aydinlanma), gunalar (nitelikler), karma (etkinlik).
• Bolum 2: Aydinlanma'nin nitelikleri.
• Bolum 3: Aydinlanma'nin etkinligi.
• Bolum 4: Buddha-aktivitesi.
• Bolum 5: Faydalar.

Merkezı bolum (1.27 ayet): 'Tum sınırsız sentient varliklarin esi ki ler.dharmakaya'da kasıt eden Buddha; bu nedenle gerçek elementi, gotra'dir (soy, mizaç), Buddha-soyu.'

Eserin Bati'ya sunulu sunlardir: Eugene Obermiller'in 1931 Ingilizce cevirisi, Jikido Takasaki'nin 1966 A Study on the Ratnagotravibhaga sentezi, Susan Hookham'in 1991 The Buddha Within eserinin Shentong yorumu, ve Karl Brunnholzl'un 2014 When the Clouds Part: The Uttaratantra and Its Meditative Tradition.

Awakening of Faith in the Mahayana

Dasheng qixin lun (Mahayana Inanci'nin Uyanmasi), Asvaghosa'ya atfedilir; Bati akademisi tarafindan 6. yüzyilda Cince yazildigi (ozellikle Paramartha cevirisi 553 olarak) duşunuluyor (M. C. Wright, The Awakening of Faith, 1967). Bu kisa metin, Tathagatagarbha doktrinini Cin Buddhism'inin ana çerçevesine yerleştirmiştir.

Eserin merkez kavrami, tek-zihin (yixin) doktrinidir: Tek zihin, iki bakış acsi içerir — tathata (boyle-lugum, gerçek doga) ve samsara (yanılgı çevrimi). Tathata, Buddha-doğasıdir; samsara, klesha tarafindan örtülmüş tathata'dir.

Bu yapı, Cin Huayan ve Tiantai okullarinin sonraki sistemleştirmelerinin temelidir; Japonya'da Tendai ve sonra hongaku (orijinal aydinlanma) doktrininin omurgasidir.

Tarihsel Gelişim

Hindistan Gelisimi

Doktrin, Mahayana Buddhism'in 'orta' donemine (yaklasik MS 200-500) aittir. Bu, Madhyamaka (Nagarjuna, 2-3. yy) ve Yogacara (Asanga-Vasubandhu, 4-5. yy) okullarinin yanı sıra gelisen uçuncü turn (dharma-cakra) ogretileridir.

Madhyamaka'nin sunyata doktrini, anatmavada'yi radikal hale getirdi: Hiçbir sey kendi-doğali degildir. Ancak bu radikal negatif yontem, manevî yolda bir 'kayıp' duygusu uretti: Eger her sey bos ise, kurtulus de bos mu? Tathagatagarbha doktrini, bu kayıpa bir pozitif cevap olarak gelişti: Sunyata bir 'hiclik' degildir; o, Buddha-doğasinin dolaysız tezahürüdür.

Bu cözumun teolojik tehlikesi, gizli atman-vada'ya kaymak idi. Bu nedenle Tathagatagarbha sutralari, surekli olarak sunyata ile uyumlu olduklarini vurgulamak zorunda kaldilar. Lankavatara Sutra (ozellikle 'Sagathakam' bolumu) bu uyumu netleştirmek için yazılmistir.

Cin'e Geçis

Tathagatagarbha doktrini Cin'e MS 3-4. yüzyıllarda geldi. Cin Buddhism'i icin son derece çekici olduğunu kanıtlandı, cunku Cin'in yer li metafizik gelenekleri (Konfucianizm'in xing-li-shi cubitlığı, Taoizm'in te (icsel guc, fazilet) kavrami) Buddha-dogasi ile kolayca konuşabiliyordu.

Dhamarakṣa (3. yy), Buddhabhadra (5. yy), Gunabhadra (5. yy), Paramartha (6. yy), ve Xuanzang (7. yy) gibi cevirmenler, Tathagatagarbha sutralarini Cince'ye getirdiler. Bu eserlerin Cin Buddhist okullarinin (ozellikle Huayan, Tiantai, ve Chan/Zen) temellerini olusturduğu görülür.

Chan/Zen ve Tathagatagarbha

Bodhidharma (5-6. yy), Chan'in geleneksel kurucusu, Lankavatara Sutra'yi yanında Cin'e getirdigi rivayet edilir. Bu sutra, Tathagatagarbha'yı alayavijnana (Yogacara'nin temel-bilinci) ile birleştirir. Chan'in 'kendi-dogasini gormek' (jianxing chengfo; Japonca kensho) ifadesi, bu sutralarin dolaysız etkisinin urunudur.

Huineng (638-713), Sixth Patriarch (Altıncı Pir), Platform Sutra'sinda Buddha-dogasi doktrinini Chan ile birleştirir: 'Kendi dogasi her zaman aydindir; aydinlanma için onu temizlemek gereksizdir; sadece onu gormek yeter'. Bu, Chan'in sudden enlightenment (ani aydinlanma) doktrininin teolojik temelidir.

Japonya'da, Dogen (1200-1253) Buddha-dogasi doktrinini Soto Zen icin radikal şekilde yeniden okudu. Onun Shobogenzo'sundaki 'Bussho' (Buddha-doğasi) faslı, klasik 'Tum sentient varliklar Buddha-doğasina sahiptir' (shujo shitsu u bussho) ifadesini gramerel olarak donusturur: 'Tum sentient varliklar Buddha-doğasi dir' (shujo shitsu u bussho) — eski Cince'nin 'sahip olmak' anlamindaki yo karakteri, Dogen tarafindan varolus-kopulasi olarak okunur. Bu, Buddha-doğasi'nin bir 'sahip olunan sey' degil, varlığın kendisi oldugunu savunur.

Tibet ve Vajrayana

Tibet'te Tathagatagarbha doktrini, ozel olarak Kagyu ve Nyingma okullarinda merkezi yer aldı. Mahamudra (Buyuk Muhur) ve Dzogchen (Buyuk Mukemmellik) pratikleri, doğrudan Buddha-doğasinin acılmasi yontemleridir.

Dzogchen'in rigpa (sade farkındalik) ve kunzhi (temel) kavramlari, Tathagatagarbha'nin Vajrayana ifadeleridir. Rigpa, ilk-zamansiz bilen-farkindaliğ, kişinin gercek dogasidir; klesha'nin tum bulutlarinin temizlenmesi gerekmez, sadece rigpa'nin gercek-dogasini taniyabilmek gerekir.

Dolpopa ve Shentong

Tibet Buddhism'inde Tathagatagarbha doktrini, Dolpopa Sherab Gyaltsen (1292-1361) tarafindan radikal şekilde sistemleştirildi. Dolpopa, Jonang okulunun kurucusu, Shentong ('baska'dan-bos') doktrinini geliştirdi:

• Gecici fenomenler rangtong ('kendinden-bos'); kendi-dogalari yok.
• Mutlak gerçeklik (Buddha-doğasi) shentong ('baska'dan-bos'); fenomenlerden bos, ama kendisi gerçektir.

Dolpopa'nin başyapıtı Ri chos nges don rgya mtsho (Dağ Doctrine Okyanusu, 1338), bu konumu detaylandırır. Cyrus Stearns'un The Buddha from Dolpo (1999) Bati'ya bu konumu sunan klasik calisma.

Gelug okulu (Tsongkhapa, 1357-1419) Shentong'a şiddetle karşi cikti. Tsongkhapa, klasik Madhyamaka'nin rangtong yorumunu surdurdu: Tathagatagarbha, sadece sunyata'nın bir alternatif ifadesidir; gerçek bir Buddha-doğasi yoktur. Gelug okulunun siyasal yükselişi (5. Dalai Lama, 17. yüzyıl), Jonang okulunun bastirılmasıyla sonuclandi; Jonang manastirlari kapatıldı, Dolpopa'nin yazılarinin yayini yasaklandi. Ancak Jonang okulu doğu Tibet'te (Amdo) gizli olarak surdu; 20. yüzyılda Rime hareketi (Jamgön Kongtrul, 1813-1899) Shentong'u yeniden sundu.

Japon Tendai ve Hongaku Doktrini

Japonya'da Tathagatagarbha doktrini, Tendai okulunun hongaku (orijinal aydinlanma) doktrini olarak gelişti. Saicho (767-822), Tendai'nin kurucusu, Awakening of Faith doktrinini Japon Buddhism'inin çerçevesine yerleştirdi. Sonraki gelisim, honkaku (kayıt-aydinlanma) ve shikaku (baslangıç-aydinlanma) ayrimini geliştirir: Herkes zaten aydindir (honkaku); pratik, sadece bu aydinlanma'yi tanimaktir (shikaku).

Kamakura donemi (1185-1333), Tendai hongaku doktrininin radikal mirasi: Honen (Pure Land), Shinran (True Pure Land), Eisai (Rinzai), Dogen (Soto), Nichiren (Lotus) — hepsi farklı yorumlarla hongaku doktrini ile cebellestiler.

Kavramsal Analiz

Buddha-Dogasi: Uc Yorum Modu

Modern akadrami, Buddha-dogasi doktrininin tarihsel olarak uc temel yorum modunu ayirir:

1. Sunyata olarak Buddha-Dogasi (Rangtong yaklaşımı): Buddha-doğasi, sunyata'nın bir alternatif ifadesidir. Pozitif bir oz degil, gerçeklerin negatif tabani.
2. Pozitif Mutlak olarak Buddha-Dogasi (Shentong yaklaşımı, Dolpopa): Buddha-doğasi, gerçek, surekli, mutlu, saf bir pozitif gerçekliktir; gecici fenomenlerden bos.
3. Pratik Potansiyel olarak Buddha-Dogasi (Tsongkhapa, Critical Buddhism): Buddha-doğasi, bir 'metafora'dir; gerçek bir oz degil; sadece her varligin aydinlanma kapasitesi anlamina gelir.

Bu uc mod, Buddhist iç-akadramide siddetli tartismalara konu olmustur. Hicbir uzlasi olmamis tır; her okul, kendi konumunu gerekceleriyle savunur.

Uc Karakter / Uc Beden Doktrini

Buddha-doğasi, klasik Mahayana'nin trikaya (uc beden) doktrini ile baglıdır:

• Dharmakaya (gerçek beden): Buddha'nin gerçek dogasi; her seyin gercekliği. Bu, Tathagatagarbha ile aynıdır.
• Sambhogakaya (mutluluk bedeni): Bodhisattvalara anlık görunen, mu'cizevî beden.
• Nirmanakaya (donus um bedeni): Sıradan insanlara görunen, fiziksel Buddha bedeni.

Tathagatagarbha doktrini, dharmakaya'nin tum varliklarda var oldugunu vurgular. Bu, ontolojik bir devrimdir: Buddha'nin gerçek dogasi sadece Sakyamuni'de degil, tum sentient varliklarda vardir.

Klesha ve Buddha-Dogasi

Butun varliklarda Buddha-doğasi varsa, neden hala acek ı icindeyiz? Klasik Buddhist cevap: Klesha'lar (Sanskrit: kirlilikler, engeller) Buddha-doğasini örtüyor. Ratnagotravibhaga dort genel klesha-tipini ayirir: anasrava-pravrtti (kazara-tekrar-cevrim), avastha-vibhaga (kosul-ayri mi), pari-suddhi-paryaya-vyavasthana (saflastirma sırasi), ve Buddha-karma (Buddha-aktivitesi).

Manevî yolun temel pratigi, bu klesha'larin temizlenmesi, onlardan vazgecilmesi, ve altinda duran Buddha-doğasinin acılmasidir.

Gotra (Soy) Doktrini

Gotra (kalitsal soy, mizaç) doktrini, Ratnagotravibhaga'nin temel kategorisidir. Beş gotra-tipi:

1. Sravaka-gotra: Sasıyın, Hinayana izleyicileri.
2. Pratyekabuddha-gotra: Yalnız-Buddhalar.
3. Bodhisattva-gotra: Bodhisattva yolu olanlar.
4. Aniyata-gotra: Henuz belirlenmemis.
5. Agotra: Tum gotra'lardan yoksun (icchantika, 'umutsuz' varliklar).

Mahaparinirvana Sutra, bu beşinci kategoriyi (icchantika'lar) eleştirir: Buddha-doğası evrenseldir; hicbir varlık tamamen Buddha-doğasi'ndan yoksun degildir. Bu doktrin, Buddhist universel ism inin (her varligin aydinlanabilir oldugunun) temelidir.

Karsilastirmali Perspektif

Buddha-Dogasi <-> Hindu Atman

Buddha-doğasi doktrini, Hindu Atman doktrini ile sasırtici yapısal benzerlikler sunar:

Boyut	Hindu Atman	Tathagatagarbha
Evrensel	Tum varliklarda	Tum varliklarda
Surekli	Aja, amrita	Nitya
Saf	Suddha	Subha
Mutlu	Ananda	Sukha
Pozitif	Sat	Atman (Mahaparinirvana)
Yontem	Atman-bilinci ile özdeslesme	Klesha'larin temizlenmesi

Bu sasırtici benzerlik, Buddhist iç-akademide buyuk gerilim yaratmistir. Hakamaya Noriaki ve Matsumoto Shiro'nun Critical Buddhism hareketi (1980'ler), Tathagatagarbha doktrininin gercekten dhatu-vada (oz-doktrini) oldugunu ve Upanishadik Atman'a tehlikeli derecede yakın oldugunu iddia eder. Matsumoto, doktrinin Buddhism degil oldugunu açıkça ifade etmistir.

Diger akademisyenler (Sallie King, Buddha Nature, 1991; Sallie B. King, 'The Doctrine of Buddha-Nature Is Impeccably Buddhist', 1995), bu eleştiriye karşı çıkarlar. King, Tathagatagarbha'nin Upanishadik Atman ile yapısal benzerligini kabul eder; ancak işlevsel olarak farklı oldugunu, ve Buddhist yolu açan bir 'pratik' doktrin olduğunu savunur.

Bu tartışma, Buddhist felsefesinin en derin iç-tartismalarındandir.

Buddha-Dogasi <-> Tasavvuf Ruh

Islam tasavvufundaki ruh kavrami, Buddha-doğasi ile yapısal paraleller sunar. Her ikisi de:

1. Insanin gerçek dogasidir (beden ve nefisten farklı).
2. Ilahî bir nitelige sahip.
3. Pratik manevî yolun temel hedef noktasi.

Ancak farkliliklar:

• Tasavvuf ruh'u, Allah'tan bir nefha (üflenmiş seydir); Buddha-doğasi, Buddha'nin kendi dogasi'dir.
• Tasavvuf ruh'u, Allah'a donmek ister; Buddha-doğasi, zaten Buddha'dir.
• Tasavvuf, bir yaratıcı Tanrı'yı korur; Buddhism, yaratıcı Tanrı'yı reddeder.

Ibn Arabî'nin Hakîkat-i Muhammediyye (Muhammedî Hakikat) doktrini, Tathagatagarbha ile en yakın tasavvufî paralel olabilir. Her ikisi de:

• Kozmik bir logos / ilkesel bir gerçeklik.
• Tum varliklarda mevcut.
• Aydinlanmis kişide tam tezahür eder.

Insân-ı kâmil (kâmil insan) doktrini, tathagatagarbha'nın bireysel-realizasyonu olan jivanmukta veya Buddhasi ile yapısal olarak karsılastirilabilir.

Buddha-Dogasi <-> Hristiyan Logos

Hristiyan teolojisinde Logos doktrini (Yuhanna Incili 1:1-14), Buddha-doğasi ile sasırtici paralellik gosterir:

• Logos, Tanrı ile öncesizdir.
• Logos tum sey'in icindedir ('Tum seyler O'nun aracılığıyla yaratıldı').
• Mesih, Logos'un insan içinde tezahürüdur (incarnation).
• Hristiyan kurtulus, Logos ile bireysel birlesmedir.

Bu paralellik, Hristiyan-Buddhist diyaloga yol acmistir. Thomas Merton (Mystics and Zen Masters, 1967; Zen and the Birds of Appetite, 1968), bu paralelleri detaylı incelemis bir Trappist rahibi-Buddhist diyalogu sunmustur.

Buddha-Dogasi <-> Vahdet-i Vucud

Ibn Arabî'nin Vahdet-i Vucud doktrini ile Tathagatagarbha arasinda derin bir yapısal paralellik kurulabilir. Her ikisi de:

1. Tum varliklarin tek bir gerçek-dogadan tezahur ettigi.
2. Aydinlanma'nin (irfan, aydınlanma) bu birligi tanimak oldugunu.
3. Engellerin (klesha, hicab) gercek-dogayi örtmesini.

Izutsu Toshihiko, Sufism and Taoism (1983) eserinde Vahdet-i Vucud'u Taoizm'in Tao ile karşılastirir; ancak benzer bir karşılaştirma Buddha-doğasi ile de yapılabilir. Bu çalisma henuz yeterince yapilmamis bir akademik alandir.

Buddha-Dogasi <-> Modern Bilim ve Felsefe

Quantum fizigi (Bohm'un 'implicate order', Heisenberg'in karşilikli-bagimliligi) ve sistemler teorisi (Capra, The Tao of Physics, 1975), Tathagatagarbha doktrininin modern bilim ile yapılan dialoğu olusturmustur. Ancak bu karşılastirmalar genellikle yuzeysel ve bilimsel olarak şüpheli oldugu icin akademik karşilastırmalı maneviyat alaninda elestirilir.

Daha verimli bir alan, Buddhist nö robilim arastırmasidir: Andrew Newberg, Mario Beauregard, Richard Davidson'in calışmalari, Buddha-doğasi pratiklerinin (ozellikle Mahamudra ve Dzogchen) beyinde olusturduğu degisiklikleri ölçmüstür. Bu calışmalar, doktrinin sadece sembolik degil, deneyimsel bir gerceklik oldugunu desteklerler.

Modern Yorumlar

Engaged Buddhism ve Buddha-Dogasi

Thich Nhat Hanh (1926-2022), Buddha-doğasi doktrinini Engaged Buddhism'in (Angaje Budizm) temeli yaptı. Onun 'tum varliklarin karşılikli-baglılığı' (interbeing, tiep hien) kavrami, Tathagatagarbha'nin modern sosyal-siyasal okumasidir.

Dalai Lama XIV (1935-), Tibet'in liderı olarak Buddha-doğasi doktrinini modern dünyada karşilastırmali maneviyat ve cevre dini icin temel bir kategori olarak sundu. The Universe in a Single Atom (2005), bu konuda klasik eserlerindendir.

Bati'da Tathagatagarbha

Bati'da Tathagatagarbha doktrini, ozellikle Zen ve Tibet Buddhism'inin yayilmasi ile tanitildi:

• D. T. Suzuki (1870-1966), Studies in the Lankavatara Sutra (1930), Bati'da Tathagatagarbha tanitiminin klasik baslangıcı.
• Walpola Rahula (1907-1997), What the Buddha Taught (1959), Theravada konumundan Tathagatagarbha'ya elestirel bakis.
• Chögyam Trungpa Rinpoche (1939-1987), Cutting Through Spiritual Materialism (1973), Tibet Tathagatagarbha doktrininin Bati'ya tanitilmasi.
• Tarthang Tulku (1934-), Time, Space and Knowledge (1977), Nyingma Dzogchen'ın Bati felsefesi ile dialogu.
• Jeffrey Hopkins, Meditation on Emptiness (1983), Gelug konumu.
• Karl Brunnholzl, When the Clouds Part (2014), Ratnagotravibhaga'nin ayrintilı bir akademik ve meditatif sentezi.

Critical Buddhism Tartışması

Daha önce belirtildiği gibi, 1980'lerde Japonya'da Hakamaya ve Matsumoto, Tathagatagarbha doktrininin 'gercek Buddhism degil' oldugunu iddia ettiler. Bu eleştiri, Bati'da büyük tartışma yaratti:

• Jamie Hubbard & Paul Swanson (ed.), Pruning the Bodhi Tree: The Storm Over Critical Buddhism (1997), bu tartışmayı belgeleyen onemli derleme.
• Sallie King (1991, 1995), Critical Buddhism'i eleştirir, Tathagatagarbha'nin Buddhist oldugunu savunur.
• Bernard Faure, The Rhetoric of Immediacy (1991), Zen'in Tathagatagarbha kullanimini analiz eder.

Bu tartışma, Buddhist felsefesinin canlı bir alanidir.

Cağdaş Pratik

Tathagatagarbha doktrini, cagdaş Buddhist pratikte canlıdır:

• Sogyal Rinpoche (1947-2019), The Tibetan Book of Living and Dying (1992), Dzogchen Tathagatagarbha'sinin Bati'ya popular sunusu.
• Tsoknyi Rinpoche (1966-), Carefree Dignity (1998), modern Dzogchen ogretileri.
• Mingyur Rinpoche (1975-), The Joy of Living (2007), nörobilim ile Tibet Buddhism'in bir araya getirilmesi.
• Reginald Ray, The Indestructible Truth (2000), Tibet Tathagatagarbha'nın Bati pratiği için sentezi.

Zen tarafında:

• Shunryu Suzuki (1904-1971), Zen Mind, Beginner's Mind (1970), zen Buddha-doğasi anlayisinin Bati'ya tanıtılmasi.
• Thich Nhat Hanh (1926-2022), tum eserleri.
• Bernie Glassman (1939-2018), Bearing Witness (1998), sosyal-angaje Buddha-doğasi pratiği.

Sonuc

Tathagatagarbha (Buddha-doğasi) doktrini, Mahayana Buddhism'in en zengin, en tartışmalı, ve en derin doktrinlerindendir. Bir yandan, anatma doktrinine gergin bir potansiyel meydan okuma; diger yandan, sunyata'nın pozitif ifadesi olarak ona uyumlu bir tamamlayici. Hindu Atman ile yapısal benzerligi, Buddhist iç-akademiyi 1500 yıldır kaygılandırmistir; ancak isleyisi farklıdir.

Doktrinin pratik degeri, manevî yolun icrede (degil disarda) durdugunu vurgulamasidir. Buddha-doğasi her varlikta zaten mevcuttur; aydinlanma, bu doğanın kazanılmasi degil, acigi cikarilmasidir. Bu, Zen, Dzogchen, Mahamudra, ve hongaku gibi tum 'ani aydinlanma' geleneklerinin temelidir.

Karşılastirmali maneviyatta, Tathagatagarbha doktrini, tasavvuf ruh, Hindu Atman, Hristiyan Logos, Kabala Ein Sof ve diger kavramlarla diyaloga girerek karşılaştirmali analizin verimli bir alanini olusturuyor. Bu doktrinin tum mistik geleneklerin ortak insanlık-kapasitesini formule etmenin Buddhist bir yontemi oldugu söylenebilir: Her varlık, gercek dogasinda, uyanmaya hazırdır.

Dolpopa'nin Shentong'undan Tsongkhapa'nin Rangtong'una, Dogen'in Bussho'sundan modern Critical Buddhism'e, doktrinin canlı tartişmasi devam etmektedir. Buddha-doğasi, Buddhist felsefenin en buyuk 'gizli kapısı'dir; ve bu kapıyı acmak, asırlardır Buddhist pratigin nihai gayesi olarak kalir.