Son eklenenler

Karşılaştırmalı din araştırmasının doğuşunu, perennial felsefenin ana temsilcilerini (Huxley, Guénon, Schuon) ve yöntemsel tartışmaları (özcülük, yapısalcılık, arabulucu yaklaşım) ele alan giriş notu; veritabanının nasıl okunacağına dair kapsamlı bir rehber.

And dünyasının üç katmanlı evren tasavvuru: yukarının (Hanan Pacha), bu dünyanın (Kay Pacha) ve içeri/aşağının (Uku Pacha) birbirine geçmiş düzeni; bu yapının toplumsal, tarımsal ve ritüel hayatı nasıl örgütlediği ve günümüze değin sürekliliği.

Krishna, Vishnu'nun sekizinci avatarı, Bhagavad Gita'nın öğretmeni, Mahabharata'nın diplomatı, Vrindavan'ın oynayan çocuğu ve gopilerin âşık sevgilisidir. Hindu bhakti geleneğinin merkez figürü olarak hem Brahman'ın kişisel tezahürü hem de evrensel sevgi metafiziğinin yaşayan örneğidir. Vaişnava okullarında (Sri, Pushtimarg, Gaudiya) farklı felsefi çerçevelerle yorumlanan Krishna, ISKCON aracılığıyla modern dünyaya yayılmış; Mevlânâ'nın mahbubu, Sufi cemâl kavramı, İsa'daki Mesih Bilinci ve Budist karuna ile derin paralellikler taşıyan evrensel bir manevi mirastır.

Zen'in temel ontolojik kōan'ı: 'Anne-baban doğmadan önceki orijinal yüzün nedir?' Buddha-doğasının doğrudan tanınması; aynî sâbite ve ilk-Âdem ile karşılaştırmalı.

Tasavvufî fenâ, Budist anātman, Hristiyan kenosis, Taoist wu-wei, Vedanta ahaṃkāra çözülüşü, Zen dai-shi ve Jung'un psişik ölümü: benliğin manevî silinişinin karşılaştırmalı fenomenolojisi.

Ruhun ölümsüzlüğü meselesi farklı geleneklerde: İslam ruhu Allah'ın bir nefhası olarak bâkî sayar, Hindu ātman doğmaz ölmez, Budist anātman kalıcı bir özü reddeder, modern materyalizm bilinci beyne indirger.

John Welwood'un 1984'te isimlendirdiği modern fenomen: manevî kavram ve pratiklerin psikolojik yaraları, çözülmemiş duyguları ve gölge içeriklerini örtmek için kullanılması; tasavvufî 'sahte makam' uyarılarının çağdaş psikoterapötik karşılığı.

Bilinç: bir varlığın kendi deneyiminin farkında olması. Vedânta'nın cit'i, Budizm'in vijñâna'sı, tasavvufun letâifi ile modern zor problem, IIT ve panpsişizmi karşılaştıran kapı-notu.

Antik Yunan'ın Eleusis Mysteria'sından Neoplatonizm'e uzanan mistik geleneğini; Orphik kozmoloji, Pisagorcu sayı mistisizmi, Platon'un Formlar kuramı ve Eros anlayışı, Plotinus'un sudûr-dönüş metafiziği ve Iamblichus'un theurgy sistemini kapsamlı biçimde ele alan akademik bir inceleme. Hermesçilik, Gnostisizm ve erken Hristiyanlık üzerindeki etkiler ile Budizm, Sufizm, Kabala ve Vedanta ile karşılaştırmalı perspektifler içermektedir.

1945 yılı Aralık ayında Yukarı Mısır'ın Nag Hammadi köyü yakınlarında bulunan, Kıpti dilinde yazılmış on üç papirüs kodeks; Tomas, Filipus ve Maria İncilleri başta olmak üzere Gnostik, Hermetik ve apokrif Hristiyan metinlerin oluşturduğu Geç Antik Çağ kütüphanesi.

1970'lerde Thomas Keating, William Meninger ve Basil Pennington tarafından The Cloud of Unknowing'in apofatik geleneğinden çıkarılan, kutsal söz odaklı sessiz tefekkür disiplini.

Vipassanā, Pali'de 'derin içgörü' anlamına gelen ve Theravada Budizm'inin temel meditasyon pratiğini oluşturan bir yoldur. Geçicilik (anicca), tatminsizlik (dukkha) ve benliksizlik (anatta) üçlüsünü doğrudan deneyimlemeyi hedefleyen bu pratik; Mahasi Sayadaw'ın 'not alma' tekniğinden S.N. Goenka'nın on günlük beden tarama retreatine, modern nörobilimsel araştırmalardan karşılaştırmalı mistik geleneğe uzanan geniş bir tarihsel ve teorik çerçevede ele alınmaktadır.

22 majör + 56 minör arkana'dan oluşan 78 kartlık sembolik sistem. 15. yüzyıl İtalya'sında oyun olarak doğmuş, 18. yüzyılda Mısır-hermetik kuramlarla yeniden anlamlandırılarak modern ezoterik kart geleneğinin temelini oluşturmuştur.

Aynaroz münzevisi ve Selanik başpiskoposu Gregorios Palamas (1296-1359), Hesychasm geleneğinin sistematik savunucusudur; Kalabriyalı Barlaam'a karşı yazdığı Triadlar'da öz-enerji (ousia-energeia) ayrımını felsefî olarak temellendirdi. Yaratılmamış Işık öğretisi, İsa Duası pratiği ve theosis kavramı üzerine kurduğu sentez, 1351 Konstantinopolis Konsili'nde resmî Ortodoks öğretisi olarak onaylandı.

Nasıralı İsa'nın tarihsel kişiliğinden kozmik Mesih boyutuna uzanan kapsamlı bir mistik okuma. Tarihsel İsa araştırmaları (Schweitzer, Borg), Yahudi mistik bağlam, Gnostik İnciller (Thomas, Filip), İslam'da Rûhullah, Tasavvufta Mesih, Buda ve Krishna ile paralellikler, kozmik Mesih (Teilhard, Eckhart, Hesychasm), karşılaştırmalı perspektif (agape-karuna, bhakti, fena), modern mistik yorumlar ve eleştirel tartışmalar.

Amerikalı karşılaştırmalı mitoloji uzmanı (1904-1987); 'Kahramanın Yolculuğu' (monomyth) modeliyle dünya mitolojilerinin ortak yapısını gösterdi ve Jung'un arketip kuramını anlatı düzeyine taşıdı.

Halil Cibran (1883-1931), Lübnan doğumlu Amerikalı mistik şair ve ressam; Mârûnî Hristiyanlık, tasavvuf ve Batı Romantizmini harmanlayan 'Ermiş' adlı başyapıtıyla modern manevî edebiyatın en çok okunan seslerinden biridir.

İtirafçı Maximus (580-662), Bizans mistik teolojisinin mimarı. Logos-logoi öğretisi, theôsis ve öz-enerji ayrımıyla Pseudo-Dionysius'un apofatik teolojisini Khalkedon Hristolojisiyle birleştirip hesychasm'ı hazırladı; Monotelitizm karşısındaki direnişi onu şehadete götürdü.

13.-14. yüzyıl Alman Dominikan mistik teoloğu; "Gottheit" (Tanrı'nın ötesindeki Tanrılık) ve "Abgeschiedenheit" (kopuş) öğretileriyle Rhein mistisizminin merkez ismi.

Sadreddîn Şîrâzî namıyla mâruf Mollâ Sadrâ (1571-1640), Safevî İsfahanı'nda yetişmiş, İslâm düşünce tarihinin son büyük metafizik sentezi olan Hikmet-i Müteâliye ekolünün kurucusudur. İbn Sînâcı Meşşâî felsefeyi, Sühreverdîci İşrâkî hikmeti ve İbn Arabî'nin vahdet-i vücûd metafiziğini Şîa kelâmıyla harmanlayan Sadrâ, başyapıtı el-Esfâru'l-Erbaa'da varlığın asâleti (asâletü'l-vücûd), varlığın dereceli birliği (teşkîk-i vücûd) ve cevherî hareket (hareket-i cevheriyye) gibi devrimsel doktrinleri ortaya koymuştur. Çağdaş Şîa felsefesinin entelektüel omurgasını oluşturan Aşkın Hikmet, Tabâtabâî, Mutahharî ve Humeynî gibi figürlerle yenilenmiş; Henry Corbin ve Hossein Nasr aracılığıyla Batı akademisine taşınmış ve hâlâ canlı bir gelenek olarak varlığını sürdürmektedir.

Pierre Teilhard de Chardin'in evrim, kozmik bilinç, noosfer ve Omega Noktasi ogretileri uzerine kapsamli akademik inceleme; Cizvit teolog-paleontologun bilim, mistisizm ve Hristiyan dusuncesi sentezi.

1960'lar Kaliforniya'sında Esalen Enstitüsü çevresinde doğan, humanistik psikoloji, Gestalt terapisi, beden çalışması ve Doğu meditasyon tekniklerini 'insanın gerçekleştirilmemiş potansiyeli' fikri etrafında birleştiren; New Age maneviyatının doğrudan zeminini hazırlayan kültürel ve terapötik hareket.

Ken Wilber, AQAL (Tüm Kadranlar, Tüm Seviyeler) modeliyle modern psikoloji, Doğu mistisizmi ve evrimsel biyolojiyi bütünleştiren integral teoriyi geliştiren Amerikalı düşünür. Bilinç spektrumu, holonarşi, pre/trans fallacy ve 'aş-ve-içer' ilkesiyle çağdaş spiritualite ve bilinç araştırmasında özgün bir sentez sunmaktadır.

René Guénon (1886-1951), modern dünyanın entelektüel krizini teşhis eden ve tüm büyük geleneklerin ortak bir Ezeli Hikmet paylaştığını savunan Gelenekçilik Okulu'nun kurucusudur.

Dua ve meditasyon arasındaki yapısal benzerlik ve farkları, İslam (zikir, salat, muraqaba, tafakkur), Hindu (dharana-dhyana-samadhi, bhakti), Budist (vipassana, samatha, metta), Hristiyan (hesychasm, lectio divina, centering prayer) ve Yahudi (hitbonenut, kabala) geleneklerinden modern nörobilime uzanan kapsamlı karşılaştırmalı bir incelemedir.

John Hick'in (1922–2012) çağdaş din felsefesinin en etkili çoğulculuk kuramı: bütün dünya dinlerinin aşkın bir Gerçeklik'e verilen farklı insanî karşılıklar olduğu tezi, Kantçı fenomen-numen ayrımı, Kopernik devrimi metaforu ve özcülük-inşacılık tartışmasındaki yeri.

Üç büyük mistik-felsefi geleneğin birlik anlayışlarının (İslam tevhidi/vahdet-i vücud, Advaita Vedanta, Mahayana Sunyata) kapsamlı karşılaştırmalı analizi; perennial felsefe sentezi ve modern akademik tartışmalar ışığında ortak motifler, köklü farklılıklar ve dilsel sınırlar üzerine derin bir inceleme.

1950'lerden 2020'lere uzanan dönemde tasavvuf yayınları, akademik çalışmalar, Diyanet bünyesinde tasavvuf eğitimi ve uluslararası Mevlânâ etkinlikleri üzerinden Türkiye'de tasavvufî kültürün geniş bir canlanma süreci.

İngiliz okültist, şair, dağcı ve Thelema dininin kurucusu (1875-1947); kendisini 'Büyük Canavar 666' ilan eden, modern Batı esoterizminin en tartışmalı figürü.

1888'de Londra'da Mathers, Westcott ve Woodman tarafından kurulan, Kabala, tarot, simya, astroloji ve Enochian majisini sistematik, on dereceli bir inisiyasyon yapısında sentezleyerek modern Batı majisinin omurgasını oluşturan ezoterik cemiyet.

Rus asıllı ezoterik yazar (1831-1891); Theosophical Society'nin (1875) kurucu annesi, Isis Unveiled ve The Secret Doctrine yazarı, modern Batı ezoterizminin en etkili ve tartışmalı kadın figürü.

Gerald Gardner'ın 1954'te kamuoyuna duyurduğu modern pagan cadılık dini; Tanrıça ve Boynuzlu Tanrı'ya odaklı, mevsim döngülerini kutlayan, çağdaş büyük pagan yeniden-canlandırmasının ana akımı.

Aleister Crowley'nin 1904'te Kahire'de aldığı Liber AL vel Legis'e dayalı modern okült din; 'Dilediğini yap, Yasa'nın tamamı bu olacaktır' ilkesiyle bireysel Gerçek İrade'yi merkeze koyan sistem.

1875'te New York'ta Helena Blavatsky, Henry Olcott ve William Quan Judge tarafından kurulan, Hindu-Budist-Hermetik sentezi yapan ve modern Yeni Çağ akımının zeminini hazırlayan ezoterik hareket.

1960-70 sonrası Batı'da beliren eklektik maneviyat akımı: Vedanta, Budizm, Hermetizm, Teozofi sentezi; Kova çağı doktrini, kurumsuz manevi pazaryeri ve McMindfulness eleştirileri.

Helen Schucman'ın 1965-1972 yılları arasında iç dikte yöntemiyle aktardığı A Course in Miracles (ACIM), channeling tarihinin en kapsamlı ve etkili örneğidir. 1.333 sayfalık külliyat; Metin, Öğrenci Kitabı ve Öğretmenler El Kitabı bölümlerinden oluşur. Non-dualist metafiziği, köklü bağışlama felsefesi ve özgün Kristolojisiyle Vedanta, Gnostisizm ve Tasavvuf ile karşılaştırmalı perspektiften incelenen ACIM, 20. yüzyılın en önemli spiritüel metinlerinden biri olma konumunu korumaktadır.

Ganga kıyısındaki Varanasi: Hindu geleneğinin en eski yaşayan kutsal şehri; Shiva'nın ezeli yurdu ve ölmek için en mübarek mekân olarak Kashi (Işık-Şehri) adıyla anılır.

Beş büyük geleneği kapsayan karşılaştırmalı inceleme: nada brahma, sema, mantra, Tibet ses kaseleri, Pythagoras armonisi ve modern nörobilim bulguları.

Pleiades (Süreyya, Ülker), Boğa takımyıldızında 444 ışık yılı uzaklıktaki açık yıldız kümesinin (Messier 45) insanlık kültür tarihinde dikkat çekici biçimde tutarlı kalan mitolojik anlatısının kapsamlı incelemesi. Yunan mitolojisindeki Atlas'ın yedi kızı, Eski Mısır'ın Yedi Hathor'u, İbrani Eyüp Kitabı'ndaki Kimah, Lakota-Cherokee-Hopi yerli Amerikan gelenekleri, Avustralya Aborjin Yedi Kız Kardeş Songline'ı, Japon Subaru ve Türk Süreyya'sı arasındaki ortak motifler. Modern Pleiadian channeling hareketi (Barbara Marciniak'ın 'Bringers of the Dawn' kitabı), Brad Steiger'in starseed teorisi ve günümüz New Age maneviyatındaki ET-merkezli kosmoloji. Bilimsel astronomi ile mitolojik anlatı arasındaki diyalog ve perennial felsefe perspektifinden kozmik aidiyet teması.

Tanrı'yı „ne olduğu