Bilim & Mistisizm
Akashic Field: Universelles Informationsfeld (Ervin Laszlo)
Ervin Laszlo'nun 'A-alanı' kuramı: kuantum vakumunu evrenin kozmik hafızası olarak okuyan, Vedik akāśa kavramı, Sûfî Levh-i Mahfûz ve modern enformasyon teorisini yan yana getiren kesitsel bir senteze eleştirel bakış.
Bilim & MistisizmAndrew Newberg'in Nöroteatolijisi: Tanrı Beyninde mi?
Andrew Newberg'in SPECT ve PET ile dua eden Fransisken rahibelerin ve meditasyon yapan Tibet Budistlerinin beynini haritalayan öncü çalışmaları, parietal lobun 'sessizleşmesi' kuramı, 'God Helmet' tartışması ve nöroteoloji disiplininin epistemolojik sınırları.
Bilim & MistisizmBiophoton (Biyofoton) und Lebenslicht: Fritz-Albert Popp
Fritz-Albert Popp'un hücrelerden yayılan ultra-zayıf foton ışımasına (biyofoton) dair hipotezi; bu modern biyofizik kavramının İslâm metafiziğindeki Nûr-ı Muhammedî ve Nûr-ı İlâhî öğretileriyle ve karşılaştırmalı ışık mistisizmiyle nesnel, eleştirel bir okuması.
Bilim & MistisizmBruce Lipton'ın Epigenetik Yolu: Bilinç-Gen Cevap Bağlantısı
Hücre biyoloğu Bruce Lipton'ın, çevre ve algının gen ifadesini düzenlediği gözleminden yola çıkarak inancın hücre kaderini belirlediğini savunan epigenetik temelli sentezi; bilimsel temelleri, popüler abartıları ve maneviyatla kesişimi.
Bilim & MistisizmCoherence Araştırması: HeartMath und Herzliche Kohärenz-Wissenschaft
HeartMath araştırmaları kalp atış hızı değişkenliğinde ölçülebilir bir kalp-beyin kohorensi gösterir; bu nesnel bulgu, tasavvufun qalb teolojisi ile Hint hrit-padma (gönül lotusu) öğretisini nörofizyolojik bir zeminde yan yana okumaya imkân tanır.
Bilim & MistisizmCymatics (Simatik): Ses Geometrisi und Heilige Formen
Titreşimin maddeye biçim verdiğini gözle gösteren simatik deney geleneği ile Kur'an tilâveti, Mevlevî semâı ve nâda-yoga'nın 'sesin yaratıcı gücü' öğretilerinin karşılaştırmalı bir okuması.
Bilim & MistisizmDaniel Goleman ve Bilimsel Mindfulness: EQ, Duyusal Öz-Düzenleme
Bir gazeteci-psikolog olarak Daniel Goleman'ın duygusal zekâ (EQ) kavramını dünyaya tanıtması, meditasyon nörobiyolojisini popülerleştirmesi ve Richard Davidson'la birlikte 'değişen özellikler' tezini ortaya koyarak çağdaş laik mindfulness ile eski kontemplatif geleneği bilim diliyle buluşturma çabasının eleştirel bir değerlendirmesi.
Bilim & MistisizmDean Radin ve Noetik Bilim: Parapsikholoji ve Bilinç-Işık Etkileşimi
IONS araştırmacısı Dean Radin'in psi-fenomenlerine (telepati, prekogniyon, zihin-madde etkileşimi) ilişkin meta-analitik çalışmaları, noetik bilim programı ve bilincin doğasına dair iddialarının yöntembilimsel, tarihsel ve eleştirel bir incelemesi.
Bilim & MistisizmEdgar Morin'in Kompleksiteler Yöntemi: Bütüncül Bilim Paradigması
Fransız düşünür Edgar Morin'in (1921–2022) altı ciltlik La Méthode'da geliştirdiği karmaşıklık düşüncesi: indirgemeci bilimle bütüncül kavrayış arasındaki kopuşu onaran, parça ile bütünü diyalojik biçimde bir arada tutan transdisipliner bir bilgi paradigması.
Bilim & MistisizmKuantum Dolanıklık Biyolojide: Nonlokalite und Bewusstsein
Kuantum dolanıklığın fotosentez ve mikrotübül gibi biyolojik sistemlerdeki rolü ile bunun telepati ve nonlokal bilinç iddialarına ölçülü, eleştirel bir mukayeseli bakış.
Bilim & MistisizmFrancisco Varela'nın Nörofenomenolojisi: Birinci-Kişi Bilim
Şilili biyolog Francisco Varela'nın (1946–2001) Husserl fenomenolojisi, Budist içgörü pratiği ve sinirbilimi birleştiren nörofenomenoloji programı: otopoiesis ve enaktivizmden, birinci-kişi verisini üçüncü-kişi nörobilimle 'karşılıklı kısıtlama' içinde buluşturan yöntemine ve Mind and Life Enstitüsü'ne uzanan miras.
Bilim & MistisizmFritjof Capra: Sistem Kuramı ve Kutsal Geometri
Avusturyalı fizikçi Fritjof Capra'nın 'Fiziğin Taosu'ndan sistem kuramına uzanan düşüncesi: kuantum fiziği ile Doğu mistisizmi arasındaki paralellikler, parçadan örüntüye geçiş ve canlılığın ağsı doğası.
Bilim & MistisizmKuantum Bilinç Hipotezleri: Penrose-Hameroff, Stapp, Wheeler
Kuantum mekaniğinin bilinç problemine uygulanma denemeleri: Penrose-Hameroff Orch-OR, Stapp gözlemci-temelli yaklaşım, Wheeler katılımcı evren — ve tasavvufî Vahdet-i Vücud ile karşılaştırma.
Bilim & MistisizmKuantum Mekaniği ve Bilinç: Modern Fizik ile Maneviyat Köprüsü
Kuantum mekaniğinin gözlemci rolü, dalga-parçacık dualitesi, dolanıklık ve ölçüm problemi gibi temel ilkelerini Vedanta, Budizm, Tasavvuf ve Taoizm'in bütünlük, sunyata, vahdet-i vücud ve Tao kavramlarıyla karşılaştırmalı biçimde ele alan kapsamlı bir felsefi analiz. Penrose-Hameroff Orch-OR teorisi, David Bohm'un İmplisit Düzen kozmolojisi ve Entegre Bilgi Teorisi incelenerek 'kuantum mistisizmi' tuzağına karşı eleştirel bir çerçeve sunulmaktadır.
Bilim & MistisizmMeditasyon ve Nöral Plastisite: Beyin Morfoloji Veränderung
fMRI ve yapısal MRI çalışmalarının gösterdiği üzere düzenli kontemplatif pratik beynin gri madde yoğunluğunu, kortikal kalınlığını ve ağ bağlantısallığını ölçülebilir biçimde değiştirir; bu bulgular tasavvufun istihâle (nefsin dönüşümü) öğretisiyle ile çağdaş nörobiyoloji arasında köprü kurmaya imkân verir.
Bilim & MistisizmMihály Csíkszentmihályi (1934–2021) — Optimal Deneyim Araştırması
Macar asıllı Amerikalı psikolog Csíkszentmihályi'nin yarım asırlık 'flow' (akış) araştırması: zorluk-beceri dengesinde doğan kendinden-amaçlı deneyim, otelik kişilik tipolojisi ve pozitif psikolojinin kurucu damarlarından biri.
Bilim & MistisizmMorphogenesis und Biolog Geometrie: Sheldrake und Evolution
Biçimin nasıl doğduğu sorusu — embriyonun şekillenmesinden bir kabuğun logaritmik sarmalına dek — modern morfogenez biliminde, Sufî sûret/mânâ öğretisinde, Hindu Sâmkhya'sında ve Pisagorcu kutsal geometride yan yana okunur; biçim-üretiminin maddî mi yoksa içkin bir kalıba mı dayandığı tartışması karşılaştırmalı ve eleştirel bir çerçevede ele alınır.
Bilim & MistisizmNoosphere (Bewusstseinshülle): Teilhard, Vernadsky und Globaler Verstand
Yeryüzünü saran bir 'düşünce tabakası' fikrinin tarihi: Vernadsky'nin jeobiyokimyasal biyosfer-noosfer geçişi, Teilhard'ın Omega Noktası ve bunların Sufi umumî akıl ile Hua-yen Dharmadhātu'su karşısındaki konumu.
Bilim & MistisizmNörobilim ve Meditasyon Araştırmaları
Çağdaş nörobilimin meditasyon üzerindeki bulguları: Davidson, Lazar, Newberg çalışmaları, Default Mode Network susması — ve tasavvufî halvet-i derûnî nöro-korelatları ile karşılaştırma.
Bilim & MistisizmPlasebo Etkisi ve İnanç-Tabanlı Şifa
Plasebo etkisinin nörobiyolojisi ile inanç-tabanlı şifanın etnografisini yan yana koyan kesitsel bir inceleme: beklentinin opioid ve dopamin yolaklarını nasıl etkilediği, ritüelin tedavi değeri ve 'tüm enerji-şifacıların' bilimsel geçerlilik iddiasının eleştirel tartışması.
Bilim & MistisizmPsychedelics ve Mistik Deneyim: Pahnke-Hopkins Araştırmaları
Pahnke (1962) ve Johns Hopkins (Griffiths) çalışmaları ışığında psilocybin ile mistik deneyim korelasyonu — ve tasavvufî sahv-sekr ayrımı çerçevesinde etik karşılaştırma.
Bilim & MistisizmRezonans Pratikleri Mukayeseli: Ses, Ritim, İntention Gelenekler-Arası
Nada Yoga, Mevlevî semâ, Budist çant ve Gregoryen ilahisini hem ritüel hem biyoakustik düzlemde karşılaştıran bir inceleme: insan sesinin, ritmin ve niyetin bedeni ve cemaati nasıl tek bir titreşim alanında bütünleştirdiğine dair fenomenolojik ve bilimsel bir okuma.
Bilim & MistisizmKutsal Geometri ve Fraktal Evren: Fibonacci Oranı, Altın Oran, Mandala
Fibonacci dizisi, Phi (altın oran) ve fraktal kendine-benzerlik üzerinden Hindu mandalası, İslâm geometrisi ve Kabala'nın sayısal kozmolojisini yan yana koyan mukayeseli bir okuma: Sayının niçin pek çok gelenekte kutsalın diliyle özdeşleştiğine dair fenomenolojik bir soruşturma.
Bilim & MistisizmScalar Waves ve Scalar Field Therapy: Fiziğin Ötesindeki Enerji
Tesla'ya atfedilen 'skaler dalga' kavramının fiziksel kökeni, modern enerji terapilerindeki kullanımı ve İslâm'daki Nûr-ı İlâhî ile Hint prâna kavramlarıyla kurulan mukayeselerin neden ilham verici ama bilimsel temelden yoksun olduğunun eleştirel bir incelemesi.
Bilim & MistisizmMorfik Rezonans: Rupert Sheldrake und Artgedächtnis
Rupert Sheldrake'in tartışmalı 'morfik rezonans' hipotezi: türlerin kolektif bir hafıza alanı üzerinden birbirine biçim verdiği fikri, Sufî 'türlerin sırrı' (a'yân-ı sâbite), çakra sistemleri ve kolektif bilinçdışı kavramlarıyla karşılaştırmalı ve eleştirel bir okumada.
Bilim & MistisizmTasavvuf ve Psikoloji: Nefs, Bilinçaltı ve Manevî Dönüşüm
Tasavvuf psikolojisi ile modern Batı psikolojisini karşılaştıran bu kapsamlı kavram notu; nefsin yedi makamını, İbn Arabî ve Gazâlî'nin psikolojik teorilerini, Carl Jung ile transpers onal psikoloji arasındaki yapısal örtüşmeleri, travma şifasındaki Sufi pratikleri ve nörobilimsel bulguları akademik bir çerçevede ele almaktadır.
Bilim & MistisizmSystems Biology und Emergence: Komplexität zu Bewusstsein
Sistem biyolojisindeki emergence (beliriş) kavramı ile Sufî istihale ve tecelli öğretilerinin karşılaştırmalı okuması; basit parçaların etkileşiminden bilincin nasıl ortaya çıktığına dair bilimsel ve mistik modeller.