Neoplatonizm

Tanıtım

Neoplatonizm MS 3. yüzyılda Mısır'da Plotinus (204–270) tarafından kurulan, Platon felsefesini mistik bir kozmoloji ve içsel yükseliş yoluna dönüştüren felsefî-manevî gelenektir. Gerçeklik üç hipostatik düzeyden iner: Bir (To Hen, isimsiz, ötede), Nous (Akıl, formlar), Psyche (Ruh). İnsan ruhu Bir'den çıkmıştır ve Bir'e dönecektir — bu dönüş içsel yoğunlaşma, theurgia (kutsal ritüel) ve felsefî tefekkürle gerçekleşir. Geç antikitenin son büyük pagan felsefesidir.

Köken ve Tarih

Plotinus Mısır'da yetişmiş, İskenderiye'de Ammonios Sakkas'la felsefe çalışmış, Roma'da bir okul kurmuştur. Öğrencisi Porfir (Porphyry) onun Enneads'ını derler. Sonraki nesil — İamblikhos (245–325) — theurgia ve ritüel pratikleri Neoplatonizm'in kalbine yerleştirir. Proklos (412–485) Atina'da Neoplatonizm'i son büyük sistemine ulaştırır. İmparator Justinianus'un 529'da Atina Akademisi'ni kapatması Neoplatonizm'in pagan kurumsallığını sonlandırır; ama düşünce Aziz Augustinus, Pseudo-Dionysius, Maksimus Konfessor üzerinden Hıristiyan mistisizmine kanal bulur ve İslam dünyasında Kindî, Fârâbî, Sühreverdi üzerinden İslam felsefesine geçer. Rönesans'ta Ficino tarafından yeniden uyandırılır.

Bu Gelenekteki Notlar

Aşağıdaki notlar bu geleneğin kavramları, şahsiyetleri, metinleri ve pratiklerini Hikmet Günlüğü'nde derinden işliyor. Hub'a gelen her okuyucu buradan derinleşebilir:

• plotinus
• iamblichus
• nous-plotinus
• pseudo-dionysius
• aziz-augustinus
• platon
• pythagoras
• maximus-confessor
• antik-yunan-mistisizm
• logos
• logos-spermatikos
• pleroma

Komşu Gelenekler ve Bağlantılar

Neoplatonizm Avrupa ve Akdeniz mistisizminin gizli omurgasıdır: Hristiyan mistisizmi (Pseudo-Dionysius, Meister Eckhart), İslam tasavvuf-felsefesi (İbn Arabi'nin a'yân-i sâbita Plotinus'un Nous'una çok yakındır), Kabala (Ein Sof Plotinus'un Bir'i), Hermetizm hep Neoplatonik çerçeveyle akrabalıdır. Mutlak kavramları via negativa ve birlik halleri vahdet-i vücud ile karşılaştırmalı okunur.

Karşılaştırmalı Okumalar

Bu geleneği başka mistik damarlarla yan yana okumak için:

• karsilastirma-mutlak — farklı geleneklerin Mutlak kavramları
• karsilastirma-birlik-halleri — birlik halleri karşılaştırması
• karsilastirma-olumsuzluk — via negativa karşılaştırması
• karsilastirma-manevi-yol — manevi yol haritaları
• karsilastirma-aydinlanma — aydınlanma karşılaştırması

Bu sayfa bir Tradition-Hub'dır — geleneğin Hikmet Günlüğü'ndeki bütün notlarına açılan bir kapı. Yeni notlar eklendikçe burası genişler.