Önemli Şahsiyetler

Önemli Şahsiyetler

Abdal Mûsâ: Bektâşî Geleneğinin Anadolu Öncüsü

Hacı Bektâş-ı Velî ile Balım Sultan arasındaki kuşağı dolduran, Bektâşîliğin kurumsallaşmasını başlatan XIV. yüzyıl Anadolu erenlerinden Abdal Mûsâ: Abdalân-ı Rûm hareketi içindeki yeri, Tekke köyündeki ocağı, Kaygusuz Abdal'ı yetiştirmesi ve Osmanlı askerî-manevî tarihindeki izi.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abdülkâdir Geylânî: Kutbü'l-Aktâb ve Kadiriyye'nin Kurucusu

Abdülkâdir Geylânî (1077-1166), Gîlân doğumlu Hanbelî fakih ve büyük tasavvuf üstadı; Kadiriyye tarikatının kurucusu ve İslam spiritüel geleneğinin en etkili figürlerinden biridir. el-Gunye li-Tâlibî Tarîki'l-Hak ve Fütûhu'l-Gayb gibi klasik eserleriyle fıkıh-tasavvuf sentezini derinleştirmiş; kutbü'l-aktâb ve gavsu'l-azam unvanlarıyla sekiz kıtaya yayılan Kadiriyye geleneğinin manevi mimarı olmuştur.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abdülkerîm Cîlî: el-İnsânü'l-Kâmil ve Kâmil İnsan Mertebeleri

15. yüzyıl Zebîdli ârif Abdülkerîm Cîlî, İbn Arabî'nin insân-ı kâmil kavramını el-İnsânü'l-Kâmil'de sistemleştirmiştir; esmâ-sıfât tecellîlerini, varlık mertebelerini ve kâmil insanın kozmik işlevini işler.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abdurrahman Câmî: Son Büyük Fars Sûfî Şairi ve Nefehâtü'l-Üns

15. yüzyıl Heratlı şair-mutasavvıf Abdurrahman Câmî, son büyük klasik Fars sûfî şairidir; Nefehâtü'l-Üns evliyâ tezkiresi, Heft Evreng ve İbn Arabî şerhleriyle tanınan bir Nakşî üstadıdır.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abhinavagupta: Keşmir Şaivizmi ve Tantrik Estetik

Keşmir Şaivizmi'nin doruğu sayılan filozof, mistik ve estetik kuramcısı. Tantrâloka'nın yazarı; pratyabhijñā felsefesi ve rasa estetiğinin ustası.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ahmed er-Rifâî: Rifâiyye'nin Pîri ve Tevâzu Yolu

Rifâiyye'nin pîri Ahmed er-Rifâî'nin tevâzu, acz ve fakr eksenli tasavvuf anlayışı; "baştan sona edeb" düstûru, Rifâiyye âdâbı, zikir ve şefkat geleneği.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ahmed el-Gazâlî: Sevânih ve İlâhî Aşkın Felsefesi

İmam Gazâlî'nin kardeşi Ahmed el-Gazâlî ve Sevânih: aşk üzerine ilk müstakil Farsça eser, âşık-mâşûk-aşk birliği, semâ ve Aynülkudât'ı yetiştiren Horasan aşk mistisizmi.

18 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hoca Ahmed Yesevî

12. yüzyıl Türkistan mutasavvıfı, 'Pîr-i Türkistan' lakabıyla anılan, Yeseviyye tarîkatının pîri; Türkçe hikmetleri ile İslâm tasavvufunu Türk halkının diline ilk indiren büyük şahsiyet.

64 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ahmet Yaşar Ocak

Anadolu heterodoks İslamı, Bâbâîler İsyanı ve Alevî-Bektâşî inançlarının kökenleri üzerine çalışan Türk tarihçi (d. 1945); menâkıbnâme metodolojisinin ve senkretizm tezinin öncüsü.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Akşemseddin: Fâtih'in Hocası, Hekim-Ârif ve Bayramî Şeyhi

Akşemseddin: Hacı Bayram Velî'ye intisâbı, Bayramiyye'nin Şemsiyye kolu, tıp/nebâtât bilgisi ve 'mikrop' rivayeti, İstanbul'un fethinde mânevî rehberlik, Eyüp Sultan kabrinin keşfi.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Alan Watts — Tao-Mistik Popülerleştirici

İngiliz asıllı yazar ve konuşmacı Alan Watts (1915-1973): Zen, Tao ve Vedânta'yı Batılı seküler bir dinleyiciye taşıyan; sezgisel-pragmatik üslubuyla 1960'ların maneviyat dalgasının ve çağdaş 'sekülerleşmiş Doğu mistisizmi'nin anahtar köprü figürlerinden biri.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Aldous Huxley: Ezelî Felsefe ve Mistik Deneyimin Kapıları

İngiliz yazar ve düşünür (1894–1963); 'The Perennial Philosophy' ile geleneklerin ortak mistik çekirdeğini derleyen, 'The Doors of Perception' ile meskalin ve mistik deneyimi tartışan karşılaştırmalı maneviyatın popüler klasiği.

58 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ananda Kentish Coomaraswamy — Vergleichende Kunstphilosophie

Sömürge döneminin jeolog-kökenli sanat tarihçisi Ananda Coomaraswamy'nin (1877-1947) Hint metafiziğini mukayeseli sanat tarihiyle birleştiren, sanatı 'işçilik' değil 'bilgi' sayan ve Batı'nın Hindu estetiği algısını kökten dönüştüren çığır açıcı düşüncesi.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Annemarie Schimmel

İslam mistisizminin Batı'daki en büyük yorumcusu olan Alman şarkiyatçı (1922-2003); Mevlânâ, İkbâl ve Sufi şiir üzerine çalışmalarıyla tasavvufu modern okura tanıttı.

73 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Annie Besant: Theosophy, Hindistan ve Manevî Politika

Annie Besant (1847-1933), Viktorya İngiltere'sinin seküler aktivistinden Theosophical Society'nin ikinci uluslararası başkanına uzanan olağanüstü hayat yolculuğuyla, modern Batı maneviyatının dönüşümüne tanıklık eden bir figürdür.

25 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Anselm of Canterbury — Scholastik Vorreiter

Skolastiğin müjdecisi Aziz Anselmus (1033-1109): Fides quaerens intellectum ilkesiyle imanı akılla temellendiren, ontolojik kanıtın ilk biçimini Proslogion'da kuran ve kefaret teolojisini yeniden yazan Canterbury başpiskoposu.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Aristoteles: Metafizik, Nous ve Mistik Düşünceye Etkisi

Aristoteles (M.Ö. 384-322), mantığın kurucusu ve Batı felsefesinin temel taşı; hilemorfizm, dört sebep ve kendini düşünen Nous (ilk muharrik) kavramlarıyla tasavvuftan skolastiğe mistik metafiziği derinden etkiledi.

52 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Avalokiteśvara / Guanyin / Chenrezig: Şefkatin Bodhisattvası

Hint Mahāyāna şefkat bodhisattvası Avalokiteśvara; Çin'de Guanyin, Tibet'te Chenrezig, Japonya'da Kannon adlarıyla anılan, bütün varlıkların acılarını işiten kozmik merhamet ilkesidir.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Aynülkudât Hemedânî: Temhîdât ve Aşk-Nûr Mistisizmi

Ahmed Gazâlî'nin talebesi Aynülkudât Hemedânî: Temhîdât, Zübdetü'l-Hakāik, nûr-zulmet ve aşk sembolizmi; genç yaştaki trajik sonu mânevî dilin yanlış anlaşılması teması olarak nötr ele alınır.

18 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Aziz Augustinus: Itiraflar ve Hristiyan Mistisizmin Temeli

Aziz Augustinus (354-430), Bati Hristiyan teolojisinin entelektuel babasi olarak konumlanan, Tagaste'de dogup Hippo'da olen, Manichean'liktan Neoplatonizm uzerinden Hristiyanliga donen mistik dusunurdur. Itiraflar (Confessiones) ile otobiyografi turunun kurucu metnini, Tanri Devleti (De Civitate Dei) ile Bati tarih felsefesinin temel zeminini olusturmustur. Bahcedeki donusum ani ve annesi Monica ile Ostia yukselisi, Hristiyan mistik gelenegin paradigmatik tecrubeleri olarak konumlanir. Zaman felsefesi (distentio animi), iki sehir doktrini, orijinal gunah ve predestinasyon ogretileri ile Bati dusuncesini bicimlendirmistir. Karsilastirmali perspektiften Plotinus'un Biri, Ibn Sina'nin entelektuel intuisyonu, Sufi tovbe, Hindu jiva-Brahman ve Buddhist anatta ile diyalog kuran Augustinian gelenek, Anselm, Aquinas, Luther ve modern fenomenoloji uzerinden gunumuze uzanan philosophia perennis'in batı kanadidir.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Aziz Mahmud Hüdâyî: Celvetiyye Pîri ve Üsküdar'ın Mânevî Sîması

Celvetiyye'nin pîri Aziz Mahmud Hüdâyî: kadılıktan dervişliğe dönüşü, Üftâde'ye intisâbı, Üsküdar Hüdâyî Âsitânesi, halvet-celvet dengesi, ilâhîleri ve mektupları.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Baal Shem Tov: Hasidik Yahudi Mistisizminin Kurucusu

Israel ben Eliezer (Baal Shem Tov, 1698-1760), 18. yuzyil Dogu Avrupa Yahudiliginde Hasidik hareketin kurucusu olarak, kabalistik mistisizmi rabbinik secimden cikarak halkin gundelik dindarligina acmistir. Devekut (Tanri'ya yapisma), kavanah (niyet), sevinc, hikayeci pedagoji ve tzaddik doktrinleri etrafinda gelisen ogretisi; Mitnagdic muhalefete ragmen Maggid Dov Ber, Schneur Zalman gibi haleflerle sistemlesmis ve Chabad, Satmar, Ger gibi modern hareketlerle 21. yuzyila ulasmistir.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Baba İlyas Horasanî

XIII. yüzyıl Anadolu Türkmen babaları geleneğinin baş figürü; Amasya çevresinde teşkilatlanan, şamanik-tasavvufî sentezi cisimleştiren ve halîfesi Baba İshâk üzerinden Bâbâî hareketinin manevî kökünü oluşturan büyük baba.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Baba İshâk Kefersudî

Baba İlyas Horasanî'nin baş halîfesi ve Bâbâî hareketinin askerî-pratik lideri; 1240'ta Türkmen kabilelerini Selçuklu otoritesine karşı isyana sevkeden ve Malya Ovası'nda şehit düşen ihtilâlci-mistik baba.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bahâeddin Nakşibend: Nakşibendiyye'nin Pîri, Hâcegân Yolu ve Hafî Zikir

Bahâeddin Nakşibend (717/1318-791/1389), Nakşibendiyye'nin pîri ve Hâcegân yolunun temsilcisidir. Hafî zikir, halvet der encümen, dest ber kâr dil ber yâr ve on bir esas (kelimât-ı kudsiyye) ile tanınır; Gucdüvânî mîrâsını sürdürür.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bahâullah: Dinlerin Birliği Öğretisi ve Mistik Miras

Bahâullah (1817-1892), dinlerin birliği öğretisini merkeze alan mânevî geleneğin kurucusu; Kelimât-ı Meknûne, Yedi Vâdî ve Kitâb-ı Îkân gibi eserlerle Fars tasavvuf irfânını aşamalı vahiy vizyonuyla birleştiren mistik düşünürdür.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bâkıllânî: Eş'arî Kelâmının Sistemleştiricisi ve İ'câzü'l-Kur'ân

X. yüzyıl Basra ve Bağdat'ında yaşamış kelâm âlimi; Eş'arî kelâmını sistemleştiren, İ'câzü'l-Kur'ân nazariyesini ve cevher-araz atomculuğunu temellendiren Kâdî Ebû Bekir.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Seyyid Battal Gazi

Anadolu gaza geleneğinin baş kahramanı; tarihî kökleri 8. yüzyıl Emevî-Bizans sınırına uzanan, sonradan Türkmen-Bektâşî menâkıbnâme geleneğinde Battalnâme destanı içinde mistik-savaşçı evliyâ portresine dönüşen efsanevî gâzî tipi.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bawa Muhaiyaddeen: Tasavvufu Amerika'ya Taşıyan Sri Lankalı Ârif

Bawa Muhaiyaddeen (?-1986), Sri Lankalı Tamil sûfî mürşid; 1971'de Philadelphia'ya gelerek Bawa Muhaiyaddeen Fellowship'i doğurdu. Sözlü irfân, tevhîd, kalbin arınması ve içsel cihâd (nefisle mücâdele) öğretileriyle evrenselci tasavvufu Batı'ya taşıdı.

45 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bâyezîd-i Bistâmî

Yaklaşık 804-874 yılları arasında yaşamış İran kökenli sufi; tasavvuf tarihinde 'sekr' (mistik sarhoşluk) ekolünün öncüsü, mîʿrâc tasavvuruyla ve şathiyye söylemiyle Hallâc'ı önceleyen büyük mistik figür.

50 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bernard of Clairvaux: Sistersiyen Gelin Mistisizminin Kurucusu

12. yüzyıl Sistersiyen reformcusu Bernard of Clairvaux'nun Neşideler Neşidesi üzerine 86 vaazda kurduğu gelin mistisizmi: ruhun Mesih'in gelini oluşu, dört sevgi basamağı ve 'sevginin ölçüsü ölçüsüz sevmektir' ilkesi.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bhaskara II — Advaitische Logik & Mathematik

On ikinci yüzyıl Hint matematikçisi ve astronomu Bhaskara II'nin (Bhaskaracharya) Lilavati ve Bijaganita eserleriyle sıfır, sonsuzluk ve diferansiyel sezgilere getirdiği katkıların, Vedanta'nın sonsuz Brahman tasavvuru ve klasik Hint mantığıyla (pramana) kesişimi.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Birgivî — Osmanlı Scharîa-Reformer

On altıncı yüzyıl Osmanlı uleması Birgivî Mehmed Efendi'nin şerîat-tasavvuf dengesi, bid'at eleştirisi ve ahlâkî ıslah programı; Gazzâlî'den beslenip Kadızâdeliler'e miras kalan bir ihya geleneğinin mukayeseli portresi.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bîrûnî: Karşılaştırmalı Bilim, Tahkîku Mâ li'l-Hind ve Hakikat Arayışı

Ebû Reyhân el-Bîrûnî (973-1048), ortaçağın en kapsamlı bilgini; Tahkîku mâ li'l-Hind ile karşılaştırmalı din biliminin öncüsü, ölçme ve gözleme dayalı bilimsel ahlâkın, Dünyâ yarıçapı hesabının ve nesnel hakîkat arayışının timsâlidir.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

B.K.S. Iyengar: Yoga Asana Fizyolojisinin Modernleştiricisi

Hizalama, dayanak (props) ve nefesin fizyolojik hassasiyetine dayalı Iyengar Yogası'nın kurucusu B.K.S. Iyengar'ın hayatı, yöntemi ve 20. yüzyılda asananın bir beden-bilim disiplinine dönüşümündeki rolü.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bodhidharma: Chan/Zen Budizmi'nin Kurucusu

Bodhidharma (5.-6. yy), Hindistan'dan Çin'e Mahayana dhyana geleneğini taşıyan, Chan/Zen Budizmi'nin kurucusu olarak kabul edilen yarı-efsanevi Birinci Patrik'tir. Güney Hint Pallava soyundan geldiği söylenen Bodhidharma, Liang İmparatoru Wu ile yaptığı meşhur 'hiçbir liyakat' diyaloğunun ardından Shaolin Manastırı'na çekilmiş ve dokuz yıl boyunca 'duvar bakışı' (biguan) meditasyonuna devam etmiştir. 'İki Giriş ve Dört Pratik' adlı kanonik metninde özetlenen öğretisi, sözcüklerin ötesinde, kalpten kalbe doğrudan dharma aktarımını vurgular. Cübbesini ikinci patrik Huike'ya devrederek başlattığı Çin Chan silsilesi, sonraki yüzyıllarda Kore Seon, Vietnam Thien ve Japon Zen geleneklerinin doğmasını sağlamış; 20. yüzyılda D.T. Suzuki ve Alan Watts üzerinden Batı'ya taşınmıştır. Onun figürü hem tarihsel bir şahsiyet hem de Mahayana mistisizminin kurucu bir sembolüdür.

32 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Jakob Böhme — Mystischer Naturphilosoph

Görlitzlü ayakkabıcı Jakob Böhme'nin (1575-1624) görülerinden doğan Teosofi: Tanrı'nın dipsiz Ungrund'undan kendini açışı, kötülüğün ilahî öz-içindeki kökeni ve Alman idealizmini besleyen mistik doğa felsefesi.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bonaventure — Soul's Journey to God

Bonaventura'nın Itinerarium Mentis in Deum'u: La Verna'da doğan altı kanatlı Seraph imgesinden çıkan altı basamaklı ruhsal yükseliş haritası, skolastik kesinlik ile mistik tutuşmanın altın çağ dengesi ve bu modelin karşılaştırmalı maneviyattaki yeri.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bonaventura: Fransisken Mistisizminin Sistematikçisi

13. yüzyıl Fransisken ilahiyatçısı ve mistiği Bonaventura'nın hayatı, Itinerarium Mentis in Deum'daki altı basamaklı yükseliş öğretisi, Aziz Francesco'nun Alverna stigmatasını mistik bir yolculuk modeline dönüştürmesi ve Fransisken düzenini biçimlendiren ilahiyatı.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Câbir bin Hayyân: Simyanın Pîri, Mîzân Kuramı ve Manevî Dönüşüm

Sekizinci yüzyıl İslâm simyasının pîri Câbir bin Hayyân; mîzân (denge) kuramı, simyanın içsel-manevî boyutu (nefsin dönüşümü = madenlerin dönüşümü), Hermetik miras ve ona atfedilen külliyat sorunu.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Çaitanya Mahaprabhu: Gaudiya Vaişnavizm ve Aşk Mistisizmi

Çaitanya Mahaprabhu (1486-1534), Gaudiya Vaişnavizm geleneğinin kurucu mistik figürü olarak, Krishna bhakti yolunu sankirtana (toplu ilahi söyleme) hareketi aracılığıyla Bengal'den başlayarak küresel ölçekte yayan eşsiz bir aşk mistiğidir. Acintya bhedabheda (kavranamaz aynılık-farklılık) doktrini, Hare Krishna mantrasının yaygınlaştırılması, Altı Goswami'nin teolojik mirası ve modern ISKCON hareketi aracılığıyla, mistik aşk geleneğinin Mevlana ile karşılaştırmalı incelemesinde önemli bir referans noktası oluşturmaktadır.

45 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Cürcânî — Tasavvuf Terminologie Theorist

Seyyid Şerîf Cürcânî (1340-1413), tasavvufun dağınık deneyimsel sözlüğünü tanımlanabilir kavramlara dönüştüren et-Ta'rîfât'ın yazarı; mantık, kelâm ve irfanı birleştiren semantik çözümlemesiyle İslâm geleneğinin en etkili tasavvuf-leksikografıdır.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Çârdah Ma'sûm (14 Ma'sûm)

Onikiimâmî Şiî kanonunun ekseni: Hz. Muhammed, Hz. Fâtıma ve On İki İmâm'dan oluşan, ilâhî inâyetle günahsız (ma'sûm) kabul edilen ondört kutsal şahsiyet doktrini.

31 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sienalı Catherine: Diyalog, Stigmata ve Politik Mistisizm

14. yüzyıl İtalya'sında yaşayan Dominiken mistik teolog Sienalı Catherine'in (1347-1380) hayatı, İlâhî Takdir Diyalogu, mistik evlilik ve stigmata deneyimi, mektup mirası ve karşılaştırmalı mistisizmdeki yeri.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Cüneyd-i Bağdadî

Yaklaşık 830-910 yıllarında yaşamış Bağdat sufisi; tasavvuf tarihinde 'seyyidü't-tâife' (cemaatin efendisi) olarak anılan, sahv (mistik uyanıklık) doktrininin ve Bağdat tasavvuf okulunun kurucusu.

66 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmâmü'l-Haremeyn Cüveynî: Kelâmda Zirve ve Gazâlî'nin Hocası

XI. yüzyıl Nîşâbur'unda yaşamış Eş'arî kelâmcısı ve Şâfiî usûlcüsü; Nizâmiye Medresesi'nin baş müderrisi, Gazâlî'nin hocası, el-İrşâd ve el-Burhân'ın müellifi.

18 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

D.T. Suzuki: Zen'i Batı'ya Taşıyan Köprü

Japon Budist düşünür ve çevirmen (1870-1966); 'Essays in Zen Buddhism' ve 'An Introduction to Zen Buddhism' ile Rinzai Zen'i, satori ve prajñâ kavramını Batı'ya tanıtan; Jung, Fromm ve Beat kuşağını etkileyen karşılaştırmalı mistisizmin köprü figürü.

70 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Damaskios: Apofatik Teoloji ve Son Akademi

Atina Akademisi'nin son başkanı Damaskios'un Bir'in tanımsızlığı (apeiroton) öğretisi, ifade edilemez olanın radikal apofatik çözümlemesi ve geç antik düşüncenin Hristiyan olumsuzlama teolojisine açılan köprüsü.

9 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Dame Julian of Norwich — Visions of Love

Veba çağı İngiltere'sinde bir hücre penceresinden konuşan ankeress Julian of Norwich'in 'Showings'i: acının ortasında Tanrı'yı sınırsız sevinç, anne-şefkat ve 'her şey iyi olacak' güvencesi olarak gören mukayeseli bir sevgi teolojisi.

8 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Dârâ Şükûh: Tasavvuf-Vedânta Sentezinin Babürlü Prensi

Dârâ Şükûh (1615-1659), Kâdirî yoluna giren Babürlü prensi; Mecma'ül-Bahreyn (İki Denizin Buluşması) ve Upaniṣadların Farsça tercümesi Sırr-ı Ekber ile tasavvuf ile advaita Vedânta arasında derin bir mistik sentez kurmuştur.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

David Bohm: İçe-Katlanmış Düzen ve Bütünsellik

20. yüzyıl kuantum fizikçisi ve filozofu; içe-katlanmış düzen (implicate order), holomovement ve bütünsellik kavramları, Krishnamurti ile diyalogları ve düşünce-diyalog kuramıyla bilim-felsefe köprüsünde durur.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

René Descartes — Cogito-Prinzip

René Descartes'ın 'cogito ergo sum' ilkesi: metodik şüpheyle kazanılan kendinden emin 'ben'in, Batı maneviyatındaki tefekkür ve içe dönüş geleneğini nasıl seküler bir öz-temele dönüştürdüğü ve bu 'ben kimim?' sorusunun Doğu'daki atman-anatman tartışmalarıyla mukayesesi.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Dōgen Zenji

Japon Sōtō Zen geleneğinin kurucusu (1200-1253); Çin'de aldığı dharma-aktarımı sonrası Japonya'da Eihei-ji manastırını kuran ve Shōbōgenzō ile shikantaza pratiğini sistemleştiren Zen ustası; Mevlana ile çağdaş bir 13. yüzyıl mistiki.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Duns Scotus — Voluntarismus & Haecceität

İnce Doktor Duns Scotus'un düşüncesi: Tanrısal iradeyi aklın önüne koyan voluntarizm, her bireyi eşsiz kılan haecceitas (bu-luk) ilkesi, varlığın univok kavramı ve Thomist-Skotist ayrışmanın kozmolojik sonuçları.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ebû Bekir er-Râzî (Rhazes): Hekim-Filozof ve Deneysel Tıbbın Öncüsü

Ebû Bekir Muhammed b. Zekeriyyâ er-Râzî (ö. 925 civarı), el-Hâvî'siyle ortaçağın en büyük hekimi; çiçek-kızamık ayrımı, klinik gözlem ve deneysel yöntemin öncüsü, et-Tıbbü'r-Rûhânî'de akıl ve ahlâkı birleştiren hikmet insanı.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ebû Tâlib el-Mekkî: Kûtü'l-Kulûb ve Kalplerin Azığı

Erken tasavvufun sistemleştiricisi Ebû Tâlib el-Mekkî ve Kûtü'l-Kulûb: kalp ilmi, yakîn, ahvâl-makāmât ve zühd-mârifet sentezi; Gazâlî'nin İhyâ'sına ana kaynak.

25 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Eckhart Tolle

Alman doğumlu Kanadalı maneviyat öğretmeni (1948- ); 'şimdiki an'a dayalı bilinç pratiğini popülerleştirerek Sufi-Advaita sentezinin 21. yüzyıl Batı kamuoyu için en geniş erişimli ifadesini sundu.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ehl-i Beyt: Peygamber Ailesinin Manevî Sembolü ve Ortak Sevgi

Hz. Peygamber'in ailesi (Hz. Ali, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin); Sünnî, Câferî ve Alevî-Bektâşî geleneklerinde ortak sevgiyle (tevellâ) yâd edilen, ayıran değil birleştiren manevî bir semboldür.

67 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Elaine Pagels: Gnostik İnciller ve Kanonik Karışmazlık

Nag Hammadi metinlerini geniş okur kitlesine taşıyan din tarihçisi Elaine Pagels'in çalışmaları: gnostik İncillerin kanon dışı bırakılması, ortodoksinin bir 'kazanan' anlatısı olarak inşası ve erken Hristiyanlıktaki bilgi-otorite gerilimi.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abdullah Ensârî el-Herevî: Menâzilü's-Sâirîn ve Münâcât

Pîr-i Herât olarak bilinen Abdullah Ensârî el-Herevî: Menâzilü's-Sâirîn'in yüz sülûk menzili, Farsça lirik Münâcâtlar ve İbn Kayyim'in Medâricü's-Sâlikîn'ine temel olan miras.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Eşrefoğlu Rûmî: Müzekki'n-Nüfûs ve Eşrefiyye-Kadiriyye

Eşrefoğlu Rûmî (ö. 1469), Kâdiriyye'nin Anadolu'daki Eşrefiyye kolunun kurucusu; nefis terbiyesinin klasiği Müzekki'n-Nüfûs'un müellifi, Hacı Bayram çevresinden yetişen, Yunus Emre çizgisini sürdüren büyük velî ve şâir.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Etty Hillesum: Karanligin Ortasinda Yeseren Mistisizm

Etty Hillesum (1914-1943), Hollandali Yahudi mistik, gunlukleri ve Westerbork mektuplari ile Holokost'un ortasinda derin bir manevi taniklik gelistiren modern mistisizmin onemli figurlerinden biri. Julius Spier'in psikoterapotik rehberliginde baslayan ic donusum sureci, 'Tanri'yi korumak' ogretisi etrafinda bicimlenen kendine ozgu bir teolojiye evrildi. Kabala'nin tzimtzum doktrini, Hristiyan mistisizminin ic mekan kavrami ve perennial gelenegin sentezleyici yaklasimi ile sekillenen mistik tanikligi, Bonhoeffer, Simone Weil ve Edith Stein ile birlikte 20. yuzyilin en derin manevi seslerinden birini olusturur. Auschwitz'te olen Etty'nin gunlukleri, modern bilinc calismalarinda, feminist mistik gelenekte ve dinler arasi dialogda canli bir kaynak olarak yasamaya devam eder.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Fahreddîn Irâkî: Lemaât ve Aşkın Parıltıları

13. yüzyıl ârif-şâiri Fahreddîn Irâkî, Lemaât'ta vahdet-i vücûdu aşk diliyle anlatan 28 parıltıyı yazmıştır; Konya'da Konevî'nin Fusûs derslerini dinlemiş, Mevlevî semâya katılmış, İbn Arabî'nin yanına defnedilmiştir.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Fahreddin er-Râzî: Kelâm, Tefsîr (Mefâtîhu'l-Gayb) ve Felsefî Düşünce

Fahreddîn Muhammed b. Ömer er-Râzî (1149–1210), Mefâtîhu'l-Gayb tefsîri ve el-Mebâhisü'l-Meşrıkıyye ile kelâm-felsefe sentezinin mîmârı; İbn Sînâ'ya eleştirel diyalog ve şüphe-tahkik yönteminin büyük temsilcisidir.

25 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Fârâbî: Muallim-i Sânî, Erdemli Şehir ve Faal Akıl Felsefesi

Ebû Nasr el-Fârâbî (yaklaşık 870-950), Muallim-i Sânî olarak anılan büyük filozof; Erdemli Şehir öğretisinin, akıllar hiyerarşisi ile Faal Akıl kozmolojisinin ve Platon-Aristoteles uzlaştırmasının mîmârıdır.

38 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Francis of Assisi — Mystischer Tiefgang

Zengin bir tüccar oğlundan radikal bir yoksulluk azizine dönüşen Assisili Francesco'nun (1181/82-1226) hayatı; doğayı kardeşlik olarak okuyan 'Güneş İlahisi', stigmata deneyimi ve gönüllü yoksulluğun (Lady Poverty) mukayeseli maneviyattaki yeri.

18 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Erich Fromm — Psychologie & Gesellschaft

Hümanist psikanalizin kurucularından Erich Fromm: Freud'la Marx'ı birleştiren, özgürlükten kaçışın psikolojisini çözümleyen ve sevmeyi bir sanat ve manevi disiplin olarak kuran düşünür; din, mistisizm ve toplum diyalektiği üzerine bir bakış.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Gampopa: Kadam ve Mahâmudrâ'yı Birleştiren Kagyü Üstadı

Gampopa (1079-1153), Milarepa'nın baş öğrencisi; Kadampa manastır disiplinini Mahâmudrâ ile birleştirip Dagpo Kagyü manastır geleneğini kurdu ve 'Kurtuluşun Mücevheri'ni yazdı.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Gershom Scholem: Yahudi Mistisizminin Akademik Kâşifi

Yahudi mistisizminin (Kabala) modern akademik incelemesini kuran tarihçi ve filolog. Sefirot, Zohar ve Lurianik Kabala'yı bilimsel temele oturttu.

46 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Geyikli Baba

Erken Osmanlı döneminin Bursa-Uludağ velîsi (yakl. 1280-1349); Babâî mirasının ormansal-kırsal kanadında geyik üzerine binme efsanesiyle tanınan, Türkmen şamanik mirasının İslâm-tasavvufî dile geçişinin kurucu bir abdal figürü.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Gorakhnath — Nath-Yoga Sistematikçisi

Kuzey Hindistan'da (yaklaşık 10.-12. yüzyıl) Nath-Yogi geleneğini sistemleştiren, Hatha-Yoga'yı bağımsız bir bedensel disiplin olarak biçimlendiren ve tantrik Siddha akımını kurumsallaştıran yarı-efsanevî üstat.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Gregorios Palamas: Hesychasm Teolojisi ve Ilahi Enerjiler

Gregorios Palamas (1296-1359), Aynaroz munzevisi ve Selanik baspiskoposu olarak Ortodoks Hristiyan teolojisinin en derin mistik figurudur. Hesychasm geleneginin sistematik savunucusu ve Barlaam of Calabria'ya karsi yazdigi Triadlar ile, essence-enerji ayrimini (ousia-energeia) felsefi olarak temellendirmistir. Yaratilmamis Isik ogretisi, Isa Duasi pratigi ve theosis kavrami uzerine yaptigi sentez, 1351 Konstantinopolis Konsilinde resmi Ortodoks dogmasi olarak onaylanmis; perennial mistik geleneklerle - Sufi tasavvuf, Vedanta apophasis, Vajrayana dharmakaya - derin paralellikler gostermistir.

51 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

G. I. Gurdjieff: Dördüncü Yol ve Bilinç Uyanışı

G. I. Gurdjieff (1866-1949) ve Dördüncü Yol öğretisi: uyanık-uyku eleştirisi, kendini-hatırlama, üç merkez, Üç ve Yedi Yasaları, enneagram, kutsal danslar; Ouspensky ve öğrencileri; tasavvuf, Vedanta, Budizm ve Hesychasm ile karşılaştırma.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Guru Nanak: Sihizm'in Kurucusu ve Ik Onkar Ogretisi

Guru Nanak (1469-1539), Sihizm'in kurucusu, Pencap'ta dogan ve Hindu-Musluman gelenekleri otesinde Ik Onkar (Tek Tanri) ogretisini gelistiren mistik bir lider; dort buyuk yolculuk (udasi), Mool Mantar, Japji Sahib gibi eserleri ve langar (eslitlikci ortak mutfak), sangat (manevi topluluk), kirat karo prensipleri ile evrensel bir manevi gelenek baslatti.

28 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hacı Bayram Velî: Bayramiyye'nin Kurucusu ve Anadolu İrfânı

Bayramiyye'nin pîri Hacı Bayram Velî: Somuncu Baba'ya intisâbı, emek ve mâneviyât birliği, Türkçe ilâhîleri, Akşemseddin'in hocası olarak Fâtih devrine köprü, Anadolu irfânı.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hacı Bektâş Velî

13. yüzyıl Horasan-Anadolu mutasavvıfı; Bektâşîliğin pîri ve Anadolu halk maneviyatının kurucu figürlerinden biri. Şamanik-Sünnî-Şiî sentez yapısının manevî kaynağı.

105 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hadewijch van Antwerpen: Minne ve Beguine Mistisizmi

13. yüzyıl Brabantlı Beguine mistiği Hadewijch van Antwerpen'in Minne (ilâhî aşk) öğretisi, Vizyonları, şiirleri ve mektupları; uçurum ve orewoet imgeleri, Ruusbroec ve Eckhart'a etkisi ile kadın mistiklerle karşılaştırmalı incelemesi.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hâfız-ı Şîrâzî: Şarap, Aşk ve Sûfî Şiirin Zirvesi

On dördüncü yüzyıl Şîrâzlı şair Hâfız'ın (1315-1390) yaklaşık beş yüz gazellik Dîvân'ı: mey-mahbûb-sâkî sembolizmi, rindlik, aşk metafiziği ve fenâ; Mevlânâ, Hayyâm ve dünya mistikleriyle karşılaştırma; Goethe ile Batı'ya etkisi.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hakîm et-Tirmizî: Velâyet Nazariyesi ve Hatmü'l-Evliyâ

Hakîm et-Tirmizî (ö. 320/932), velâyet nazariyesi, hatmü'l-evliyâ kavramı ve kalbin dört katmanı (sadr-kalb-fuâd-lübb) öğretisiyle nazarî tasavvufun öncüsüdür. Hadîs imâmı İmâm Tirmizî'den farklıdır; İbn Arabî'yi derinden etkilemiştir.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hüseyin b. Mansûr el-Hallâc

858-922 yılları arasında yaşayan Bağdat sufisi; 'Ene'l-Hak' (Ben Hakk'ım) sözüyle tanınan, mistik şehadeti ile İslam tasavvuf tarihinin en tartışmalı ve etkileyici figürlerinden biri.

91 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hârizmî: Cebirin Babası, Algoritma Kavramı ve Bilgelik Evi

Muhammed b. Mûsâ el-Hârizmî (yaklaşık 780–850), el-Cebr ve'l-Mukâbele ile cebrin kurucusu; adından 'algoritma' kavramı türeyen, Hint rakamları ile sıfırı yayan ve Beytü'l-Hikme'nin önde gelen matematikçi-astronomudur.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Al-Muhasibi — Tasavvufun Erken Kuramcısı

Bağdat'ta yaşamış Hâris el-Muhâsibî, adını aldığı iç muhasebe (muhâsebetü'n-nefs) yöntemiyle tasavvufu sistematik bir ahlak psikolojisine dönüştüren erken dönem kuramcısıdır; niyet, riya ve nefsin gizli oyunlarını çözümleyen yöntemi Gazzâlî'ye ve sonraki bütün İslâm maneviyatına temel olmuştur.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hasan-ı Basrî: Erken Zühd Hareketi ve Tasavvufun Tohumu

Tâbiîn neslinin büyük zâhidi Hasan-ı Basrî; zühd, havf-recâ dengesi, nefis muhâsebesi, takvâ ve kalp temizliği üzerine kurduğu öğretiyle erken tasavvufun ahlâkî temelini atan manevî pınar.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Georg Wilhelm Friedrich Hegel — Dialektisches System

Stuttgartlı filozof Hegel'in diyalektik yöntemi ve tarih felsefesi: Boehme'nin Tanrı'daki olumsuzluğundan Marx'ın devrimine uzanan, mistik 'kendine yabancılaşıp geri dönen Mutlak' fikrinin sekülerleşme güzergâhı.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Martin Heidegger — Sein & Existenztheologie

Varlık sorusunu Batı metafiziğinin merkezine geri taşıyan Heidegger'in düşüncesi: Sein/Dasein ayrımı, varlık unutuluşu, Gelassenheit ile mistik teslimiyet ve felsefenin maneviyata dönüşünün kavşağı.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Heinrich Suso: Duygusal Mistisizm ve İçsel Sohbet

14. yüzyıl Dominiken keşişi ve Eckhart'ın öğrencisi Heinrich Suso'nun, soyut spekülasyonu yürek diline çeviren duygusal mistisizmi: İlâhî Hikmet ile âşıkâne sohbeti, çetin çileciliği ve Almanca nesrin en çok okunan eseri 'Ebedî Hikmet Kitabı'.

15 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Henry Corbin

Fransız İslamolog ve filozof (1903–1978); mundus imaginalis (âlem-i misâl), İşrâkî hikmet, İbn Arabî'de yaratıcı hayal gücü, Şiî irfânı, Molla Sadra ve taʾwīl yorumlarıyla İslâm metafiziğini Batı'ya taşıdı.

92 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hermes Trismegistos: Üç Kez Büyük Hermes ve Hermetik Külliyat

Hellenistik dönemin efsanevi bilge-peygamberi: Thoth ile Hermes sentezinden doğan mitsel otorite, Corpus Hermeticum'un yaratıcısı ve gnosis, simya, astroloji üçlüsünün piri.

108 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hildegard von Bingen: Viriditas ve Ortaçağ'ın Kadın Mistiği

12. yüzyıl Ren Vadisi'nde yaşamış Benediktin rahibesi, görü sâhibi mistik, besteci ve hekim Hildegard von Bingen'in (1098-1179) viriditas öğretisi, Scivias ve Ordo Virtutum eserleri, bütünsel tıbbı ve kadın mistiklerle karşılaştırmalı incelemesi.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hızır (Khidr): İslami Geleneğin Ölümsüz Veli-Rehberi

Kur'an'da Mûsâ'ya eşlik eden isimsiz kulda somutlaşan, yeşeren toprak ve ölümsüzlükle anılan Hızır: ledünnî bilginin taşıyıcısı, darda kalanın gizli yardımcısı ve Müslüman, Yahudi ile Hristiyan geleneklerinde yankılanan 'yaşayan veli' arketipi.

12 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Huangbo Xiyun — Zen-Meister der Chan-Tradition

9. yüzyıl Tang Çin'inin büyük Chan üstadı Huangbo Xiyun'un 'Tek Zihin' (yixin) öğretisi, doğrudan ve ani yöntemi ile sonraki Linji/Rinzai geleneğini kalıcı biçimde biçimlendiren mirası.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hücvîrî (Dâtâ Gencbahş): Keşfü'l-Mahcûb ve İlk Farsça Tasavvuf Klasiği

11. yüzyıl mutasavvıfı Hücvîrî, tasavvufu sistemli işleyen ilk Farsça eser Keşfü'l-Mahcûb'un müellifidir; Lahor'daki türbesiyle Dâtâ Gencbahş olarak Hint tasavvufunun manevî atasıdır.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Huìnéng: Altıncı Patrik ve Güney Chan'in Kurucusu

Huìnéng (638–713), Çin Chan Budizminin altıncı patriği ve Güney Chan ekolünün kurucusudur. Öğretileri, Çin'de yazılmış tek 'sūtra' unvanlı metin olan Platform Sutrası'nda toplanır.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Huston Smith: Dünya Dinleri ve Ezelî Hikmet Geleneği

Amerikalı karşılaştırmalı din bilimcisi; 'The World's Religions' ve 'Forgotten Truth' yazarı. Ezelî hikmet (perennial felsefe) geleneğinin en etkili sözcüsü.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Ali el-Hâdî (en-Nakî) — 10. Şiî İmâm

Onuncu İmâm Hz. Ali el-Hâdî (en-Nakî, 827-868); Sâmerrâ'da gözetim altında yaşamış, vekâlet ağı ve Ziyâret-i Câmia-i Kebîre münâcâtıyla manevî rehberliğini sürdürmüş, sabır ve ilmin irfânî sembolü olmuş bir Ehl-i Beyt halkasıdır.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Ali ibn Ebî Tâlib

Hz. Peygamber'in damadı ve amcaoğlu; tasavvuf silsilelerinin başı, fütüvvetin pîri, Şiî irfânda İmâmetin ilk halkası ve Anadolu Alevî geleneğinde manevî yolun kapısı. Nehcü'l-Belâğa'ya atfedilen hikmetleriyle ve velâyet doktriniyle merkezî bir irfân figürüdür.

80 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Ali er-Rızâ

On İki İmâm geleneğinin sekizinci manevî rehberi (765-818); 'kendisinden razı olunan' anlamındaki Rızâ lakabıyla anılır. Horasan'daki ilim meclisleriyle ve Meşhed'de gelişen büyük manevî merkeziyle tanınır.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Ali Zeynelâbidîn (Sajjâd)

Ehl-i Beyt'in seçkin manevî şahsiyeti; Kerbelâ'dan sonra ibadet, ilim ve duâ hayatıyla anılır. Münâcâtlardan oluşan Sahîfe-i Seccâdiyye ile İslâm duâ mistisizminin zirvelerinden biridir.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Câfer-i Sâdık

Ehl-i Beyt'in en geniş ilim halkasını kuran âlim; Câferî fıkhın eponim İmâmı, sayısız tasavvuf silsilesinin pîri. Fıkıh ile irfânı, akıl ile nakli dengeleyen manevî şahsiyettir.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Fâtıma ez-Zehrâ

Hz. Muhammed'in kızı, Hz. Ali'nin eşi ve Hasan-Hüseyin'in annesi (605-632); İslâm geleneğinde 'Seyyidetü Nisâi'l-Âlemîn' (Âlemlerin kadınlarının efendisi) olarak anılan, Şiî gelenekte On Dört Maʿsûm'un yegâne kadın üyesi olan, manevî saflık ve Ehl-i Beyt sembolizmin merkezî figürü.

32 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Hadîce bint Huveylid

Hz. Muhammed'in ilk eşi (555-619), ilk Müslüman; Mekke'nin saygın tüccarı ve ekonomik bağımsızlığa sahip kadın; 'Ümmü'l-Müminîn' (Müminlerin Annesi) ve İslâm'da kadın-ekonomi-iman üçgeninin tarihsel-arketipi.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Hasan el-Askerî — 11. Şiî İmâm

On birinci İmâm Hz. Hasan el-Askerî (846-874); Sâmerrâ'da gözetim altında kısa bir İmâmlık sürmüş, vekâlet ağını olgunlaştırmış ve genç yaşta vefatının ardından topluluğu Gaybet doktrinine taşıyan eşik figürü olmuştur.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Hasan ibn Ali

Hz. Peygamber'in büyük torunu, Hz. Ali ile Hz. Fâtıma'nın ilk oğlu; Şiî irfânda ikinci İmâm, Sünnî gelenekte de saygıyla anılan bir Ehl-i Beyt figürü. Muâviye ile sulhu (661) ile manevî feragatin ve 'İmâmü's-Sabr' (Sabır İmâmı) öğretisinin sembolü olmuştur.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Hüseyin ibn Ali

Hz. Peygamber'in küçük torunu, üçüncü Şiî İmâm ve 'Seyyidü'ş-Şühedâ' (Şehidlerin Efendisi). 10 Muharrem 680 (Aşûre) Kerbelâ'da şehîd oldu. 'Heyhât minne'z-zille!' (Aşağılanma bizden uzaktır) sözü manevî onurun ve fedakârlığın evrensel sembolüdür.

45 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Muhammed Bâkır

Ehl-i Beyt'in seçkin âlimi; "ilmi yarıp ortaya çıkaran" anlamına gelen Bâkır lakabıyla anılır. Hadîs, tefsir ve fıkıhta köklü bir ilim halkası kuran, zâhir-bâtın birliğini öğreten manevî şahsiyettir.

52 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Muhammed Cevâd (et-Takî)

On İki İmâm geleneğinin dokuzuncu manevî rehberi (811-835); babası Ali Rızâ'nın vefatından sonra henüz çocuk yaşta manevî rehberliği devraldı. Genç yaşta sergilediği ilmî derinlik, hikmetin yaşı aştığının timsali sayılır.

33 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Muhammed el-Mehdî (Sâhibü'z-Zamân) — 12. ve Son Şiî İmâm

On ikinci İmâm Muhammed el-Mehdî (Sâhibü'z-Zamân, doğumu 869); Küçük ve Büyük Gaybet doktrininin merkezindeki figür. Beklenen kurtarıcı teması burada Maitreya, Kalki ve Mesih ile karşılaştırmalı, nötr bir manevî arketip olarak ele alınır.

38 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Muhammed (s.a.v.)

İslâm'ın peygamberi (570-632); Mekke ve Medine dönemlerinin merkezî figürü, tasavvufî gelenekte 'Hakîkat-i Muhammediyye' ve 'İnsân-ı Kâmil' arketipinin tarihî tezahürü olarak okunan, dünya mistik tarihinin en etkili şahsiyetlerinden biri.

67 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hz. Mûsâ el-Kâzım

On İki İmâm geleneğinin yedinci manevî rehberi (745-799); 'öfkesini yutan' anlamındaki Kâzım lakabı, Abbâsî zindanlarında geçen yıllarına manevî bir özet sunar. Bağdat'taki Kâzımeyn türbesi büyük bir ziyaret merkezidir.

55 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Iamblichus: Theurgia ve Geç Antik Neoplatonik Mistisizm

Iamblichus (yaklaşık 245-325), geç antik Neoplatonik gelenekte theurgia (ilâhî eylem) felsefesinin kurucusu. De Mysteriis'te ritüel, sembol ve ilâhî adlarla ruhun yükselişini temellendirdi; Plotinus'tan ayrılıp Proclus, Dionysius ve Rönesans hermetizmini etkiledi.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Muhyiddin İbn Arabî

Endülüs doğumlu, Şam'da vefat eden 12-13. yüzyıl mutasavvıfı; 'Şeyh-i Ekber' lakaplı, Vahdet-i Vücud sisteminin sistematizörü, Fütûhât ve Fusûs yazarı.

368 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Bâcce (Avempace): Tedbîrü'l-Mütevahhid ve Yalnız İnsanın Yükselişi

Batı İslâm dünyasının ilk büyük filozofu İbn Bâcce: mütevahhid (yalnız insan) ideali, faal akılla ittisâl, mânevî formlar, nefsin mertebeleri, mutluluk anlayışı ve Fârâbî-Aristoteles mirasının Endülüs'teki köprüsü.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Hacer: Hadis Ulemasının Büyük Müellifi

Memlûk Mısır'ının en büyük muhaddisi İbn Hacer el-Askalânî: Sahîh-i Buhârî'ye yazdığı on üç ciltlik Fethu'l-Bârî şerhiyle hadis ilminin zirvesi sayılan, cerh-ta'dîl, ricâl ve şerh geleneğini kendisinde toplayan âlim.

12 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Haldun: Umran Felsefesi ve Tasavvufa Bakış

14. yüzyıl İslam dünyasının en özgün düşünürü İbn Haldun; asabiyet, umran ilmi ve medeniyetlerin döngüsel dinamiğiyle modern sosyolojinin öncüsü, tasavvufa eleştirel ve anlayışlı bakışıyla eşsiz bir sentez.

34 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Heysem (Alhazen): Optik, Şüphe Yöntemi ve Bilimsel Metodun Doğuşu

İbn Heysem (yaklaşık 965-1040), Latin Batı'da Alhazen; modern optiğin babası ve deneysel bilimin öncüsü. Kitâbü'l-Menâzır, içe yayılım görme teorisi, şüphe yöntemi ve i'tibâr (deney) ile bilimsel metodun doğuşunu temsil eder.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Rüşd: Aristotelesçi Akıl ve Felsefe-Şeriat Uyumu

Ebû'l-Velîd İbn Rüşd (1126-1198), Latin Batı'da Averroes ve 'Şârih'; Aristoteles'in büyük yorumcusu, Faslü'l-Makâl ile felsefe-şerîat uyumunu, Tehâfütü't-Tehâfüt ile felsefî diyaloğu temsil eden Endülüslü filozoftur.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Sînâ: Meşşâî Felsefe, Tıp ve Akıl-Vahiy Sentezi

Ebû Alî İbn Sînâ (yaklaşık 980-1037), Latin Batı'da Avicenna; Meşşâî felsefenin zirvesi, mâhiyet-vücûd ayrımının ve Vâcibü'l-Vücûd kanıtının mîmârı, eş-Şifâ ve el-Kânûn'un yazarı büyük filozof-hekîmdir.

75 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Teymiyye: Selefiliğin Sıkı Teoloji Mimarı

Moğol istilası çağının Hanbelî mütekellimi Takıyyüddin İbn Teymiyye (1263-1328): selef metodolojisi, kelâm ve felsefe eleştirisi, vahdet-i vücûd ve kabir ziyareti polemiği ile modern Selefîlik ve cihâdî tekfir söylemine bıraktığı çelişkili miras.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbn Tufeyl: Hayy bin Yakzân ve Tabiî Akılla Hakikate Ulaşma

Endülüslü filozof-hekim İbn Tufeyl ve ilk felsefî roman Hayy bin Yakzân: ıssız adada tabiî akılla hakikate eren insan, akıl-vahiy uyumu, tabiî teoloji, İbn Sînâ-Gazâlî sentezi ve Batı'ya etkisi.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbrâhim bin Edhem: Saltanatı Bırakan Sultan ve Zühdün Sembolü

8. yüzyıl Horasan zâhidi İbrâhim bin Edhem, Belh'teki soylu konumunu bırakıp dervişliğe geçişiyle tasavvufta zühdün, helâl lokmanın ve tevekkülün en güçlü sembolü olmuştur.

25 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbrâhim Haqqî Erzûrûmî — Erkani Mani Şarihı

On sekizinci yüzyıl Anadolu tasavvufunun ansiklopedik dehası İbrâhim Hakkı Erzurumî: Mârifetnâme'siyle tasavvuf, astronomi, fizyognomi ve ahlâkı tek bir 'mârifet' kozmolojisinde birleştiren, manzum-mensur eserleriyle halk irfanını besleyen mutasavvıf-âlim-şair.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İbrâhim Tekeli — Bayramiyye Tarikats Gründer

Bayramiyye tarikatının kuruluşunu, pîrin reform niteliğini ve esnaf-zanaatkâr ile köylü tabakalarına uzanan toplumsal bağını mukayeseli olarak ele alan akademik bir not; tarikatın diğer Anadolu sentezleri içindeki konumu.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Ahmed b. Hanbel

9. yüzyıl Bağdatlı muhaddis ve fakih; Hanbelî mezhebinin imâmı, ehl-i hadîs ekolünün baş figürü, Müsned'in müellifi; Mihne döneminde ilmî vicdanını siyasî baskıya teslim etmeyişiyle tanınır.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Buhârî

9. yüzyıl Mâverâünnehir'in en büyük muhaddisi; el-Câmiu's-Sahîh'i (Sahîh-i Buhârî) on altı yıllık titiz bir tahkikle derleyen, isnâd ve cerh-ta'dîl ilminin doruğu 'Emîrü'l-Mü'minîn fi'l-Hadîs'.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Ebû Dâvûd es-Sicistânî

Sîstân doğumlu, Basra merkezli 9. yüzyıl muhaddisi; Sünen-i Ebû Dâvûd'un müellifi; ahkâm hadislerine yoğunlaşması ve fıkıh-uygulamalı sünen metoduyla tanınır, Kütüb-i Sitte'nin üçüncü kitabı.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmâm Ebû Hanîfe (Numan b. Sâbit)

Hanefî mezhebinin imâmı (699-767); Kûfe'de re'y ve istihsân metoduyla sistematik fıkıh usûlünü kuran, takvâsı ve siyasî güçten uzak duruşuyla tanınan büyük müctehid; dört mezhep imâmının ilmî halkasının başı.

35 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Ebû'l-Hasan el-Eş'arî

9.-10. yüzyıl Basralı kelâmcı; Mu'tezile'den döndükten sonra Eş'arî itikad ekolünü kuran, Şâfiî-Mâlikî dünyasının baskın itikadını şekillendiren, kesb doktrininin sentezleyicisi, el-İbâne ve el-Lümâ' müellifi.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Gazâlî

11-12. yüzyıl İslâm dünyasının en etkili düşünürlerinden 'Hüccetü'l-İslâm'; fıkıh, kelâm, felsefe ve tasavvufu sentezleyen, manevî krizinin ardından İhyâ'u Ulûmid-Dîn'i yazan, Tehâfüt ve el-Münkız müellifi.

146 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam İbn Mâce el-Kazvînî

Kazvîn (İran) doğumlu 9. yüzyıl muhaddisi; Sünen-i İbn Mâce'nin müellifi; Kütüb-i Sitte'nin altıncı kitabı olarak kanonlaşması Muvattâ veya Müsned-i Ahmed lehine tartışılan, zevâidi ve akâid mukaddimesiyle ünlü âlim.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmâm Mâlik b. Enes

Mâlikî mezhebinin imâmı (711-795); Medîne'de yaşamış, amel-i ehl-i Medîne metodunu temellendirmiş, el-Muvattâ ile İslâm'ın ilk hadis-fıkıh sentezini yazmış, takvâsı ve sünnete bağlılığıyla tanınan büyük müctehid.

33 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Ebû Mansûr el-Mâturîdî

9.-10. yüzyıl Semerkandlı Hanefî kelâmcısı; Mâtürîdî itikad ekolünün kurucusu, akıl ile vahiy arasında denge kuran, Türk-Hanefî dünyasının baskın itikadını şekillendiren, Kitâbü't-Tevhîd ve Te'vîlâtü'l-Kur'ân müellifi.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Muslim

9. yüzyıl Nîşâbur'un büyük muhaddisi; hocası Buhârî'nin yanında Sünnî hadis külliyatının ikinci sütunu Sahîh-i Müslim'i sistematik tasnif ve kapsamlı usûl mukaddimesiyle derleyen âlim.

32 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam en-Nesâî (Ebû Abdurrahmân Ahmed b. Şuayb)

Horasan-Nesâ doğumlu 9. yüzyıl muhaddisi; es-Sünenü's-Suğrâ (el-Müctebâ) müellifi, Kütüb-i Sitte'nin beşinci kitabı; râvî-eleştirisinde en sıkı şartların sahibi olarak tanınır.

50 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Imam-i Rabbani: Vahdet-i Suhud ve Naksibendi-Muceddidiligi

Imam-i Rabbani (Ahmed Sirhindi, 1564-1624), 17. yuzyil Babur-lu Hindistani'nda yetismis, Naksibendiyye-Muceddidiyye silsilesinin kurucusu, Ibn Arabi'nin Vahdet-i Vucud doktrinine karsi 'Vahdet-i Suhud' tasarisini gelistirmis, Akbar'in Din-i Ilahi senkretizmine teolojik mudafaasiyla tepki vermis, kendisini 'Muceddid-i Elf-i Sani' (ikinci binyilin muceddidi) olarak takdim etmis ve Mevlana Halid-i Bagdadi vasitasiyla Osmanli cografyasina intikal eden buyuk bir sufi mutefekkirdir.

49 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmâm Şâfiî (Muhammed b. İdrîs)

Şâfiî mezhebinin imâmı (767-820); er-Risâle ile usûl-i fıkıh disiplinini sistemleştiren, Hanefî akılcılığı ile Mâlikî gelenekçiliği arasında köprü kuran, Mısır ve Hint Okyanusu havzasının mezhep kurucusu büyük müctehid.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İmam Tirmizî

9. yüzyıl Mâverâünnehir muhaddisi; Sünen'inde (el-Câmi') 'sahîh-hasen-garîb' derecelendirmesini ve karşılaştırmalı mezhep görüşlerini sistemleştiren, eş-Şemâil'i derleyen âlim.

38 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Hazret Inayat Khan: Evrensel Sûfîlik ve Batı'ya Mistik Aktarım

Hazret Inayat Khan (1882-1927), Çiştiyye'nin yetiştirdiği Hint klasik mûsiki üstadı iken Batı'ya geçerek Evrensel Sûfîlik vizyonunu kuran ârif; ses mistisizmi ve dinlerin birliği öğretisiyle tasavvufu modern Batı'ya taşımıştır.

56 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İsa'nın Mistik Boyutu: Tarihsel İsa'dan Kozmik Mesih'e

Nasıralı İsa'nın tarihsel kişiliğinden kozmik Mesih boyutuna uzanan kapsamlı bir mistik okuma. Tarihsel İsa araştırmaları (Schweitzer, Borg), Yahudi mistik bağlam, Gnostik İnciller (Thomas, Filip), İslam'da Rûhullah, Tasavvufta Mesih, Buda ve Krishna ile paralellikler, kozmik Mesih (Teilhard, Eckhart, Hesychasm), karşılaştırmalı perspektif (agape-karuna, bhakti, fena), modern mistik yorumlar ve eleştirel tartışmalar.

55 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Isaac Luria (Ari): Tzimtzum, Kapların Kırılması ve Lurianik Kabala

16. yüzyıl Safed kabbalisti Isaac Luria (Ari, 1534-1572); tzimtzum (ilâhî büzülme), şevirat ha-kelim (kapların kırılması) ve tikkun (kozmik onarım) öğretileriyle Yahudi mistik düşüncesini yeniden kurdu. Öğretileri Hayim Vital'in kayıtlarıyla yaşadı.

53 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İsmâil Hakkı Bursevî: Rûhu'l-Beyân Müfessiri ve Celvetî Ârif

Tasavvufî tefsîr Rûhu'l-Beyân'ın müfessiri, Celvetî ârif İsmâil Hakkı Bursevî; üç yüzü aşkın eseri ve İbn Arabî çizgisindeki vahdet-i vücûd yorumuyla Anadolu irfânının en velûd düşünürlerindendir.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İyalode ve Osoronga: Afrika Maneviyatında Kadın Otorite

Yoruba toplumunda kadınların siyasî ve dinî otoritesini taşıyan İyalode makamı ile Vodun geleneğindeki rahibe-otorite figürünün karşılaştırmalı incelemesi: matriarkal değil, ikili-cinsiyetli güç düzeni ve onun belgelenmiş tarihsel boşluğu.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Jiddu Krishnamurti

Hint asıllı dünya öğretmeni (1895-1986); Theosofik Topluluğun 'Dünya Öğretmeni' rolünü 1929'da reddederek 'Hakikat patikasız bir ülkedir' formülüyle gelenek-ötesi bir farkındalık öğretisi geliştirdi.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Johannes Tauler: Eckhart'ın Öğrencisi ve Rhein Mistisizminin Yayıcısı

14. yüzyıl Dominiken vaizi Johannes Tauler: Meister Eckhart'ın spekülatif mistisizmini Strasbourg ve Basel'in halkına Almanca vaazlarla taşıyan, ruhun dibindeki (Seelengrund) doğum öğretisini pratik bir ahlâka dönüştüren ve yüzyıllar sonra Luther'in saygıyla okuduğu Rhein mistisizminin köprü ismi.

12 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

John of Damascus (Yuhannis ad-Dimashqi)

Emevî Şam'ında Müslüman idare içinde yetişip son büyük Kilise Babası sayılan Yuhannis ad-Dimashqi: ikona savunusunun klasik teorisyeni, apofatik teolojinin Doğu Ortodoks sentezcisi ve Hristiyan-İslâm ilk teolojik karşılaşmasının tanığı.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

John Scottus Eriugena — Theophania

9. yüzyıl İrlandalı düşünürü Eriugena'nın, Doğu'nun Neoplatonik emanasyon teolojisini Latin Batı'ya taşıyan Periphyseon'u: Tanrı'nın doğada görünüşü (theophania), dört doğa şeması ve panenteist kozmosun mukayeseli portresi.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Joseph Campbell

Amerikalı karşılaştırmalı mitoloji uzmanı (1904-1987); 'Kahramanın Yolculuğu' (monomyth) modeliyle dünya mitolojilerinin ortak yapısını gösterdi ve Jung'un arketip kuramını anlatı düzeyine taşıdı.

73 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Julian of Norwich: İlâhî Sevginin Vahiyleri ve Anneci Tanrı İmgesi

Julian of Norwich (yak. 1343-1416), İngilizce yazan ilk kadın yazar ve geç ortaçağın özgün mistik teologu. 1373'teki on altı vahiy üzerine kurulu İlâhî Sevginin Vahiyleri'nde anneci Tanrı teolojisini, "hepsi iyi olacak" teodisesini ve ankoret yaşamı işler.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Julian of Norwich

14. yüzyıl İngiliz çile mistiği ve İngilizce yazan ilk kadın yazar; Revelations of Divine Love'da "Tüm her şey iyi olacak" formülasyonunu üreten, ilâhî sevgi-merhamet teolojisinin sözcüsü.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Kabîr: Biçimsiz Hakîkatin Dokumacı Şairi

15. yüzyıl Vārāṇasīli dokumacı-şair Kabîr'in nirgun bhakti öğretisi: biçimsiz mutlağa adanma, kast ve ritüel eleştirisi, dohā-sākhī-śabad biçimleri, Bījak ve Ādi Granth aktarımı. Mevlânâ, Yunus Emre, Hallâc ve Guru Nanak ile karşılaştırmalı, modern Hindistan'daki canlı mîrasıyla.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Immanuel Kant — Kritische Philosophie

Königsbergli filozof Immanuel Kant'ın 'eleştirel dönüş'ü: aklın bizzat sınırlarını sınayan epistemoloji devrimi, fenomen-numen ayrımı ve bunun mistik tecrübenin bilgi iddialarını hem sınırlayan hem de paradoksal biçimde özerk bir alana yerleştiren mirası.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Kapila Rishi — Samkhya-Yoga Gründer

Hint düşüncesinin altı klasik darśana'sından biri olan Sâmkhya'nın efsanevî kurucusu Kapila: Purusha-Prakriti düalizmi, yirmi beş tattva'nın evrim şeması ve bu kozmolojinin Patanjali'nin Yoga'sını nasıl temellendirdiği.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Kâtip Çelebi — Osmanlı Enzyklopädist

17. yüzyıl Osmanlı polihistörü Kâtip Çelebi (Hacı Halîfe): Keşfü'z-zünûn'la bibliyografyayı, Cihânnümâ'yla coğrafyayı, Mîzânü'l-hakk'la mezhep çekişmelerine dengeli bakışı kuran; tasavvuf, hadis, tarih ve fizikî bilimleri ansiklopedik bir görüş ufkunda birleştiren ilim adamı.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Kaygusuz Abdal: Bektaşî Şiirinin Mizahî-İrfânî Sesi

Kaygusuz Abdal (Alâeddîn Gaybî, ö. ~1444), Abdal Mûsâ'ya intisâb eden, mizah ile hikmeti birleştiren şathiye üstâdı; Bektaşî-Alevî edebiyatının kurucu seslerinden, Mısır Kasrü'l-Ayn tekkesinin pîri, Budalanâme ve Dolapnâme'nin müellifi.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Halil Cibran: Modern Mistik Şair ve Peygamber'in Sesi

Halil Cibran (1883-1931), Lübnan doğumlu Amerikalı mistik şair ve ressam; Mârûnî Hristiyanlık, tasavvuf ve Batı Romantizmini harmanlayan 'Ermiş' adlı başyapıtıyla modern manevî edebiyatın en çok okunan seslerinden biridir.

27 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ya'kûb el-Kindî: Feylesofü'l-Arab ve Akıl-Vahiy Uyumu

Ebû Yûsuf el-Kindî (yaklaşık 801-873), Feylesofü'l-Arab; İslâm'da felsefenin ilk kurucusu, 'hakîkat kimden gelirse gelsin kabûl edilir' ilkesinin sâhibi, Risâle fî'l-Akl'ın ve akıl-vahiy uyumu projesinin öncüsüdür.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Konfucyus (Kong Fuzi): Ren, Li ve Ahlaki Manevi Yol

Konfucyus (Kong Fuzi, M.O. 551-479), Cin'in Bahar-Sonbahar doneminde Lu devletinde dogmus, Dogu Asya manevi-ahlaki geleneginin temel kurucusu. Ren (insanlik), li (ritual), yi (dogruluk), zhi (bilgelik) ve xin (guvenilirlik) bes erdeminden olusan ahlaki sistemi, junzi (ustun insan) ideali, Analektler ve Bes Klasik kanonu uzerinden, Mengzi, Zhu Xi, Wang Yangming gibi haleflerle iki bin bes yuz yillik bir gelenek olarak surdurulmus; 21. yuzyilda Tu Weiming gibi modern yorumcularla kuresel manevi-ahlaki bir kaynak olarak yeniden canlandirilmistir.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Konfüçyüs (Kong Fuzi)

Çinli filozof Kong Fuzi (551-479 BCE); Lunyu (Analektler) ile aktarılan etik-pratik öğretinin (ren, li, junzi) kurucusu, Doğu Asya'nın iki bin yıllık ahlâk-siyasî kültürünün temel referansı.

37 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Jiddu Krishnamurti: Geleneksiz Bilgelik ve Bilincin Devrimi

Jiddu Krishnamurti (1895-1986), yirminci yüzyıl maneviyat tarihinin en kritik figürlerinden biridir. Theosophical Society tarafından çocuk yaşta 'World Teacher' olarak hazırlanan Krishnamurti, 1929'da Order of the Star in the East'i feshederek 'Hakikat yolu olmayan topraktır' tezini ilan etti. Tüm kurumsal otoriteyi ve guru-disipl ilişkisini reddeden, düşüncenin sınırlarına ilişkin derin analizler geliştiren ve David Bohm ile yaptığı diyaloglarla bilim-bilinç kesişimine önemli katkılar sunan Krishnamurti, modern düşünce tarihinde 'geleneksiz bilgelik' arayışının en cesur ifadelerinden birini temsil eder.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Kumral Abdal

Osmanlı kuruluş döneminin Söğüt-Karacahisâr çevresi velîsi (13. yy sonu - 14. yy başı); Şeyh Edebâlî'nin halifelerinden, Osman Gâzî'nin Karacahisâr fethinde manevî-rehber rolü oynayan, abdal-meşreb arketipinin kuruluş dönemindeki kurucu örneklerinden biri.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abdülkerîm el-Kuşeyrî: er-Risâle ve Tasavvufun Sistemleşmesi

Abdülkerîm el-Kuşeyrî (376/986-465/1072), er-Risâletü'l-Kuşeyriyye ile tasavvufu sistemleştiren Nîşâburlu âlimdir. Hâl-makam ayrımı, tasavvuf ıstılahları ve Eş'arî kelâmı ile irfânın uyumu bakımından öncüdür.

38 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Lao Tzu (Laozi)

Tao Te Ching'in atfedildiği yarı-efsanevî Çinli bilge (geleneksel olarak MÖ 6. yy); Wu Wei (eylemsiz-eylem) doktrininin ve Taoizm'in pîri kabul edilir, tarihsel mevcudiyeti tartışmalıdır.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Vladimir Lossky: Apophatic Theology and Orthodox Mysticism

Rus göçmen teolog Vladimir Lossky (1903-1958), olumsuzlama yoluyla bilinen Tanrı'yı yaşanan tanrılaşma deneyimine bağlayan Doğu mistik teolojisinin yirminci yüzyıldaki en etkili sentezcisidir; Patristik miras ile modern Ortodoksluk arasında bir köprü kurar.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mahasi Sayadaw: Modern Vipassana'nın Mimarı

20. yüzyıl Burma reformunun öncüsü Mahasi Sayadaw'ın hayatı, 'not alma' (noting) tekniği ve karın hareketini izleme yöntemiyle Satipatthana yolunu sıradan insanlara açan, vipassanâyı manastır duvarlarının dışına ve Batı'ya taşıyan mirası.

15 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mahavira — Jainizm Kurucusu

MÖ 6. yüzyılda yaşayan, Jainizm'in yirmi dördüncü ve son tîrthankarası kabul edilen Mahavira: radikal ahimsâ (zarar vermeme) öğretisi, çok-yönlülük (anekântavâda) mantığı ve Vedik Brahmanizm'e karşı geliştirdiği şramana çileciliğiyle Hint maneviyatının kurucu omurgalarından biri.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mahmûd Şebüsterî: Gülşen-i Râz ve Vahdet-i Vücûdun Şiirsel Özeti

Tebrizli ârif Mahmûd Şebüsterî ve Gülşen-i Râz: soru-cevap manzûmesi, vahdet-i vücûd, ayna-göz sembolizmi, 'men/ben' ve ene'l-Hak, İbn Arabî mektebinin Farsça şiire taşınması.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mahtumkulu Firâkî

18. yüzyıl Türkmen halk şairi ve mutasavvıfı (1733-1791); Türkmen edebiyatının kurucu figürü, halk tasavvufu ile sözlü gelenek köprüsü; Yunus Emre ve Karacaoğlan ile karşılaştırılır.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Maimonides (Rambam): Aklın Yolu, Negatif Teoloji ve Felsefe-Vahiy Sentezi

Endülüs kökenli filozof-hekim Maimonides (Rambam, 1138-1204), Delâletü'l-Hâirîn ve Mishneh Torah ile Aristotelesçi aklı Yahudi vahyiyle sentezledi. Negatif teolojisi (via negativa) apofatik mistisizmle köprü kurar; İbn Sînâ, İbn Rüşd ve Aquinas'la okunur.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Marpa Lotsawa: Kagyu Geleneklerinin Kurucusu ve Yogin-Çevirmen

On birinci yüzyılda Hindistan ile Tibet arasında dört yolculuk yapan, Naropa'dan aldığı tantra öğretilerini çevirip kök salan, evli bir çiftçi olarak kalarak Milarepa'yı yetiştiren Kagyu silsilesinin kurucu çevirmen-ustası.

12 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Marsilio Ficino: Platonizm ve Hristiyanlık Sentezi

Floransa Platonik Akademisi'nin ruhu Marsilio Ficino (1433-1499): Platon külliyatını ve Hermetik metinleri Latinceye çeviren, antik bilgeliği Hristiyanlıkla uzlaştıran 'prisca theologia' projesiyle Batı ezoterizminin temelini atan Rönesans hekim-rahibi.

21 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Abraham Maslow — Selbstverwirklichung

Hümanist psikolojinin kurucularından Abraham Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi, kendini gerçekleştirme (Selbstverwirklichung) ve zirve deneyim kavramları; psikolojiyi maneviyatın eşiğine taşıyan ve transpersonel psikolojiye kapı açan bilimsel girişimi.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

İtirafçı Maximus: Bizans Mistik Teolojisinin Mimarı

İtirafçı Maximus (580-662), Bizans mistik teolojisinin mimarı. Logos-logoi öğretisi, theôsis ve öz-enerji ayrımıyla Pseudo-Dionysius'un apofatik teolojisini Khalkedon Hristolojisiyle birleştirip hesychasm'ı hazırladı; Monotelitizm karşısındaki direnişi onu şehadete götürdü.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mechthild von Magdeburg: Tanrılığın Akan Işığı ve Almanca Mistisizmin Kurucusu

13. yüzyıl Beguine mistiği Mechthild von Magdeburg'un (~1207-1282) Aşağı Almanca ile yazdığı 'Tanrılığın Akan Işığı', Minne (ilâhî aşk) teolojisi, dans ve çöl imgeleri, Eckhart ve Dante'ye etkisi ile kadın mistiklerle karşılaştırmalı incelemesi.

31 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Meister Eckhart

13.-14. yüzyıl Alman Dominikan mistik teoloğu; "Gottheit" (Tanrı'nın ötesindeki Tanrılık) ve "Abgeschiedenheit" (kopuş) öğretileriyle Rhein mistisizminin merkez ismi.

111 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mengzi (Mencius): İnsan Tabiatının İyiliği ve Konfüçyen Bilgelik

MÖ 4. yüzyıl Konfüçyen filozofu Mengzi (Mencius), insan tabiatının doğuştan iyiliği (xing shan), dört filiz (siduan) ve engin akan soluk (hao-ran zhi qi) öğretileriyle Çin düşüncesinin köşe taşlarından biridir.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

13. yüzyıl Belh-Konya mutasavvıfı, Mesnevî'nin yazarı ve Mevlevîliğin pîri. Şems-i Tebrîzî ile yaşadığı manevî dönüşümün ardından kavramsal kelâmı ilâhî aşkın diline çeviren çığır açıcı sufî.

282 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî: Hâlidiyye Kolu ve Nakşibendî Yenilenmesi

Nakşibendiyye'nin Hâlidiyye kolunu kuran XIX. yüzyıl mutasavvıfı Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî; Hindistan'da Abdullah Dehlevî'ye intisâbı, râbıta ve hatm-i hâcegân vurgusuyla Nakşibendî yenilenmesinin öncüsüdür.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Milarepa: Tibet'in Yogi-Şairi ve Manevî Dönüşümün Sembolü

Jetsun Milarepa (1052-1135), Tibet Budizmi'nin en sevilen yogi-aziz figürü; gençliğinde kara büyücü olarak ailesinin intikamını alıp otuz beş kişinin ölümüne sebep olduktan sonra derin bir pişmanlıkla manevî yola yönelmiş, çevirmen Marpa Lotsawa'nın zorlu eğitimi altında karmik temizliğe uğramış ve Naropa'nın Altı Yogası ile Mahamudra silsilesini almıştır. Yaklaşık kırk yıl boyunca Drakar Taso ve Lapchi gibi Himalaya mağaralarında ısırgan otu yiyerek meditasyon yapmış, tummo iç ısı yogasında ustalaşıp tek bir pamuk cübbeyle yaşamış ve doğaçlama mistik şiirleriyle 'Yüz Bin Şarkı' (Mila Grubum) adlı kanonik külliyatı oluşturmuştur. Başyardımcısı Gampopa Sönam Rinchen aracılığıyla Kagyu okulunun temellerini atmış, Mahamudra felsefesinde 'sıradan farkındalık' (tha mal gyi shes pa) kavramını merkezi bir manevî hakikat olarak yerleştirmiştir. Mevlâna Rumi'nin Mesnevî'si ve Yunus Emre'nin ilahileriyle yapısal paralellikler taşıyan şiir geleneği, Çöl Babaları'nın asketizmi ve Şankara'nın Advaita Vedanta öğretisiyle karşılaştırılabilir manevî vizyonu, Milarepa'yı dünya mistik geleneklerinin temel arketiplerinden biri kılmaktadır.

39 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mīrābāī: Krişna'ya Adanmış Kadın Mistik Şair

16. yüzyıl Rajasthanlı prenses-mistik Mīrābāī'nin Krişna'ya (Giridhar) adanmışlığı: sagun bhakti, manevî evlilik, viraha ve prema-bhakti felsefesi, bhajan geleneği. Avila'lı Teresa, Hadewijch ve Râbiatü'l-Adeviyye ile karşılaştırmalı kadın mistik perspektifi ve canlı mîrasıyla.

35 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Mircea Eliade

Romanya doğumlu dinler tarihçisi (1907–1986); kutsal/profan, hierophani, mit ve ebedî dönüş ile homo religiosus kavramlarıyla karşılaştırmalı din çalışmalarını biçimlendiren Chicago Okulu'nun kurucusu.

137 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Moses de León: Zohar'ın Derleyicisi ve Kabbalistik Sentez

13. yüzyıl Kastilyalı kabbalist Moses de León (~1240-1305), Yahudi mistisizminin temel metni Zohar'ı derleyip Şimon bar Yohay'a atfetti. Ein-Sof, sefirot ve sembolik Tora tefsiriyle Lurianik Kabala ve Hasidizm'i derinden etkiledi.

34 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Molla Sadra: Aşkın Hikmet (Hikmet-i Müteâliye) Filozofu

Sadreddîn Şîrâzî namıyla mâruf Mollâ Sadrâ (1571-1640), Safevî İsfahanı'nda yetişmiş, İslâm düşünce tarihinin son büyük metafizik sentezi olan Hikmet-i Müteâliye ekolünün kurucusudur. İbn Sînâcı Meşşâî felsefeyi, Sühreverdîci İşrâkî hikmeti ve İbn Arabî'nin vahdet-i vücûd metafiziğini Şîa kelâmıyla harmanlayan Sadrâ, başyapıtı el-Esfâru'l-Erbaa'da varlığın asâleti (asâletü'l-vücûd), varlığın dereceli birliği (teşkîk-i vücûd) ve cevherî hareket (hareket-i cevheriyye) gibi devrimsel doktrinleri ortaya koymuştur. Çağdaş Şîa felsefesinin entelektüel omurgasını oluşturan Aşkın Hikmet, Tabâtabâî, Mutahharî ve Humeynî gibi figürlerle yenilenmiş; Henry Corbin ve Hossein Nasr aracılığıyla Batı akademisine taşınmış ve hâlâ canlı bir gelenek olarak varlığını sürdürmektedir.

39 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nāgārjuna

Yaklaşık MS 150-250 yılları arasında yaşamış Hindu kökenli Budist filozof; Madhyamaka okulunun kurucusu ve Mahāyāna Budizmi'nin en etkili sistemleştiricilerinden; Mūlamadhyamakakārikā ile şūnyatā (boşluk) doktrinini sistemleştiren düşünür.

61 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nahman of Breslov (Rabbi Nachman)

Hasidizmin son büyük kurucu-rebbesi Nahman of Breslov: masal anlatımını mistik bir öğreti aracına dönüştüren, çaresizliğin eşiğinde sevinci ve sözsüz duayı vazeden, kendinden sonra halef bırakmayarak 'ölü Hasidizm' olarak anılan benzersiz bir maneviyat ekolünün atası.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Naropa: Tibetan Tantric Master and Kagyü Lineage Founder

Hint mahasiddhası Naropa (1016-1100): Nalanda'nın kapı bilgini iken gurusu Tilopa'yı arayışı, on iki büyük çile, Naro'nun Altı Yogası ve Marpa aracılığıyla Tibet Kagyü silsilesinin doğuşu.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nasîrüddin Tûsî: Filozof-Bilgin, Ahlâk-ı Nâsırî ve Merâga Rasathânesi

İslâm'ın çok yönlü dehâsı Nasîrüddin Tûsî: Ahlâk-ı Nâsırî ahlâk felsefesi, Merâga rasathânesi ve Tûsî çifti, trigonometri, İbn Sînâ'nın İşârât şerhi ve Meşşâî hikmetin Doğu'daki sürdürücüsü.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Necmeddîn-i Dâye: Mirsâdü'l-İbâd ve Kübrevî İrfan

13. yüzyıl Kübrevî ârif Necmeddîn-i Dâye er-Râzî, Necmeddin Kübrâ'nın halifesidir; başyapıtı Mirsâdü'l-İbâd, Anadolu'da asırlarca okunan bir sülûk klasiği olarak nefs mertebelerini ve rûhun inişi-çıkışını anlatır.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Necmeddin Kübrâ: Kübreviyye'nin Pîri ve Nûr Mistisizmi

Hârezmli büyük mutasavvıf (1145–1221), Kübreviyye'nin pîri; halvet ve zikir hâllerinde beliren renkli nûrların fenomenolojisini ve letâif öğretisini sistematize eden, 1221'de Moğol istilâsında şehîd düşen 'velî yontan' üstad.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nicholas of Cusa — Docta Ignorantia

On beşinci yüzyılın kardinali ve filozofu Nicholas of Cusa'nın 'bilgili bilgisizlik' öğretisi: matematiksel sonsuzluk imgeleriyle Tanrı'yı zıtların çakışması olarak düşünmek ve geç Ortaçağ apofatizmini Rönesans'ın eşiğine taşımak.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Friedrich Nietzsche — Wertekampf

Bir papaz oğlunun 'Tanrı öldü' teşhisinden doğan değer savaşı: Nietzsche'nin değerlerin soykütüğü, üstinsan ve kendini-aşma öğretisinin modern maneviyat için neden hem yıkıcı hem de kurucu bir meydan okuma olduğu, Doğu gelenekleriyle karşılaştırmalı bir okuması.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Niffârî: Mevâkıf ve Mistik Duraklamanın Felsefesi

Onuncu yüzyıl Iraklı sûfî Muhammed bin Abdülcebbâr en-Niffârî'nin (ö. ~965) hayatı, el-Mevâkıf ve el-Muhâtabât eserleri, vakfe (mânevî duraklama) doktrini, harf öğretisi, apofatik mistik tarzı ve İbn Arabî üzerindeki dolaylı etkisi üzerine akademik bir inceleme.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nisargadatta Maharaj — Advaita-Vedanta Dialog

Mumbai'nin bidi satıcısı bilgesi Nisargadatta Maharaj (1897-1981) ve baş yapıtı I Am That ile, modern Advaita-Vedanta diyaloğunun 1960 sonrası Batı'daki seyrini; 'Ben Varım' duygusunun fenomenolojisini ve gurulu/gurusuz yolların mukayesesini ele alan bir portre.

31 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Niyâzî-i Mısrî: Halvetî-Mısriyye Pîri ve Coşkun Tasavvuf Şiiri

Halvetiyye'nin Mısriyye kolunu kuran XVII. yüzyıl mutasavvıf-şâiri Niyâzî-i Mısrî; coşkun ilâhîleri, Dîvân'ı, şathiyeleri ve vahdet-i vücûd anlayışıyla Anadolu irfânının en parlak seslerinden biridir.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Nornlar: Üç Kader Tanrıçası ve Wyrd'in Dokunması

Yggdrasil'in dibindeki Urðr kuyusunda kaderi dokuyan üç kadın varlık: Urðr, Verðandi ve Skuld. Tanrıların bile üstünde duran wyrd kavramı, geçmişin biriken ağırlığı ve Hint karma'sıyla yapısal akrabalığı.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Odin'in Kendini Kurban Edişi: Bilgi Kurbanı ve İnisiyasyon Ölümü

Odin'in dünya ağacı Yggdrasil'de dokuz gece kendini kendine kurban edişi: bilginin ancak sınır-deneyimi ve benliğin çözülüşüyle elde edildiğini anlatan, runelerin keşfini ve mızrakla yaralanmış asılı tanrı imgesini merkeze alan inisiyasyonik ölüm miti.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ömer Hayyâm: Rubâîler ve Mistik Şüphecilik

On birinci yüzyıl Selçuklu İran'ının çok yönlü dehâsı Ömer Hayyâm (1048-1131): matematikçi, astronom ve filozof. Rubâîlerindeki fânîlik, mistik şüphecilik ve "an" bilinci; bilim-tefekkür gerilimi; FitzGerald ile Batı'ya etkisi ve çok katmanlı mirası.

28 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Origen (Origenes) — Früh-Christliche Theologie

İskenderiyeli Origenes'in alegorik Kutsal Kitap yorumu, ruhların önceliği öğretisi ve bütün varlıkların nihai kurtuluşunu (apokatastasis) öngören kozmik dönüş tasavvuru; Hristiyan düşüncesini Platoncu metafizikle örerek hem Doğu mistisizmini besleyen hem de mahkûm edilen bir sınır figürü.

8 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Otman Baba

15. yüzyıl Abdâl-ı Rûm geleneğinin baş velîsi (1378?-1478); Anadolu-Balkan abdâl-meşrebli heterodoks tasavvufun zirvesi, Vilâyetnâmesi ile Bektâşî-Kalenderî silsilesinde merkezî makâmı bulunan, II. Mehmed dönemi Osmanlı politik-manevî dengesinin önemli figürü.

18 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Padmasambhava (Guru Rinpoche): Tibet'in İkinci Buddhası

Padmasambhava (Guru Rinpoche), sekizinci yuzyilda Uddiyana'dan Tibet'e gecip Vajrayana Budizmi'ni Tibet platosuna tasiyan, Samye Manastiri'nin kurulusuna katkida bulunan, Nyingma okulunun kurucusu olarak kabul edilen ve terma (gizli hazineler) geleneginin merkezi figuru sayilan tantrik usta. Ona atfedilen Sekiz Tezahur, Yeshe Tsogyal ile birlikte hayata gecirilen Dzogchen aktarimi ve Tibet kulturuyle eklemlenen Mahayoga-Anuyoga-Atiyoga sentezi, Vajrayana'nin Himalayalar'a kazandirdigi ozgun yapinin temel tasidir; modern donemde Bati'ya transfer olan bu gelenek hala canli bir spirituel ag olusturmaktadir.

40 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Paramahansa Yogananda: Kriya Yoga ve Bir Yogînin Otobiyografisi

Paramahansa Yogananda (1893-1952), Kriya Yoga geleneğini Batı'ya taşıyan, Self-Realization Fellowship'i (1920) kuran ve 1946 tarihli 'Bir Yogînin Otobiyografisi' eseriyle modern Batı maneviyatını derinden etkileyen Hint kökenli yogî-filozoftur.

47 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Pavlos (Saul): Hristiyan Mistisizminin Öncüsü

Tarsuslu Pavlos'un Şam yolu deneyimi ve 'üçüncü kat göğe' kapılma anlatısı; Hristiyan mistik teolojisinin — hesikazm, apofatik teoloji ve theosis öğretisinin — kurucu çekirdeği olarak okunması.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Pico della Mirandola: Rönesans Hümanizmi ve Hristiyan Kabbala

Floransa Rönesansı'nın genç dehası Pico, Hermetik felsefe ile Yahudi Kabbalası'nı Hristiyan teolojisiyle birleştiren ilk Hristiyan Kabbalist olarak ezoterik sentezin kurucu ismi sayılır; 900 tezi ve 'İnsanın Onuru Üzerine Söylev'i Batı ezoterizminin temel metinlerindendir.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Platon: Mistik Felsefe, İdealar Kuramı ve Spiritüel Miras

Antik Yunanistan'ın en büyük sistematik filozofu Platon (M.Ö. 428-348), İdealar Kuramı, Mağara Alegorisi ve Demiurge kozmolojisiyle hem Batı felsefesini hem de dünya spiritüel geleneklerini kökten biçimlendirdi. Ruhun ölümsüzlüğü, aşk ve güzellik üzerine öğretileri; Neoplatonizm, Hristiyan teolojisi, İslam mistisizmi ve Vedanta ile derin akrabalıklar taşıyan perennial bir miras oluşturdu.

81 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Plotinus ve Neoplatonizm: Tek'ten Çoğa, Ruhun Yükselen Yolculuğu

MS 204-270 yılları arasında yaşayan Plotinus, Neoplatonizm'in kurucusudur. Enneadlar'ında Bir, Nous ve Ruh üçlemesini inşa etti; emanasyon ve henosis öğretileri mistik geleneklerin ortak diline girdi.

131 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Porphyrios: Enneadlar'ın Editörü ve Amelî Mistisizm

Plotinos'un en sadık öğrencisi ve Enneadlar'ın editörü Porphyrios'un hayatı, eserleri, hocasının metinlerini düzenleyişi, vejetaryen etiği, ruhun arınma yoluyla yükselişine dayanan amelî mistisizmi ve Hristiyanlığa yönelttiği polemik.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Porphyrios: Neoplatonik Filozof ve Plotinos'un Editörü

Geç Antik Neoplatonist; Plotinos'un öğrencisi ve Enneadlar'ın editörü, Isagoge'nin yazarı, vejetaryenliğin (De Abstinentia) savunucusu ve Iamblichos ile theurgia tartışmasının tarafı.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Proklos: Neoplatonizmin Sistemcisi ve Son Akademi Başkanı

Geç antik çağın en sistemci Neoplatonisti ve Atina Akademisi'nin son büyük başkanı Proklos: sudur hiyerarşisinin geometrik düzeni, henōsis ve theurgia öğretisi ile Pseudo-Dionysios üzerinden Hristiyan mistisizmine taşınan kalıcı mirası.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Pseudo-Dionysius Areopagita: Apofatik Teoloji ve Mistik Hiyerarşi

Altıncı yüzyılda Suriye'de yazılan Corpus Areopagiticum'un meçhul yazarı; Hristiyan apofatik teolojinin sistematik kurucusu. Mistik Teoloji, İlâhî İsimler ve Göksel Hiyerarşi ile Eckhart, Aquinas, Maximus ve Doğu hesychasm'ını derinden etkiledi.

63 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Pythagoras: Sayı Mistisizmi, Evrensel Armoni ve Spiritüel Öğreti

MÖ 570 civarında Samos'ta doğan Pythagoras, matematiksel düşünce ile ruhsal arınmayı birleştiren özgün bir felsefi-dinî gelenek kurmuştur. Sayıları evrenin temel yapıtaşları olarak gören, ruhun göçünü (metempsychosis) öğreten ve Kroton'da manevi bir cemaat inşa eden Pythagoras, Platon ve Neoplatonizm aracılığıyla Batı düşüncesini derinden etkilemiştir. Kürelerin müziği, kutsal geometri ve ruhun ölümsüzlüğü öğretileriyle Pythagorasçılık, Vedanta, Kabala ve İslam mistisizmiyle karşılaştırmalı perspektiften incelenebilecek evrensel bir spiritüel miras bırakmıştır.

48 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Râbia el-Adeviyye: İlâhî Aşkın Kadın Pîri ve Karşılıksız Sevgi

Basralı büyük velî Râbia el-Adeviyye; cennet ümidi ve cehennem korkusu olmaksızın yalnızca Hakk için duyulan karşılıksız ilâhî aşkı, münâcâtı ve tevekkülüyle tasavvufa aşk yolunu açan kadın velîliğin sembolü.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ramana Mahârşi

20. yüzyıl güney Hindistanlı bilge; Tiruvannamalai'deki Arunachala dağında yaşamış, 'Ben kimim?' (ātma-vicāra) sorgulamasıyla modern Advaita Vedanta'nın yaşayan örneği olmuştur.

67 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Râmânuja: Vishishtadvaita ve Bhakti'nin Filozofu

Râmânuja (1017-1137), Şankara'nın Advaita'sına alternatif Vishishtadvaita'nın (niteliklî non-dualizm) kurucusu; Brahman'ın ruhlar ve maddeyle birliğini, kişisel Tanrı'ya bhakti ve prapatti yolunu temellendirdi.

52 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Raja Ram Mohan Roy — Bengal-Reform

Modern Hindistan'ın babası sayılan Ram Mohan Roy'un (1772–1833) hayatı, 1828'de kurduğu Brahmo Samaj'ın tek-tanrıcı reform tasavvuru ve geleneği modernlikle, Vedanta'yı İslâm tevhidi ile Hristiyan rasyonalizmiyle yan yana koyan mukayeseli düşüncesi.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Rudolf Otto: Das Heilige — Numinoses Erlebnis und Religionsphänomenologie

Alman ilahiyatçı Rudolf Otto'nun (1869–1937) 1917 tarihli Das Heilige adlı eseriyle kurduğu numinoz kavramı, kutsalı ahlaki ve akli kategorilere indirgenemez bir 'tümüyle başka' olarak tanımlar; mysterium tremendum et fascinans formülü, din fenomenolojisinin temel taşı olmuştur.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Rudolf Steiner: Antroposofi ve Manevî Bilim

Rudolf Steiner (1861-1925) ve Antroposofi: Teosofi'den kopuş, Goetheci manevî bilim, dört katmanlı insan, karma ve yeniden bedenlenme, kozmik Mesih, Waldorf eğitimi, biyodinamik tarım, öritmi ve Goetheanum; Teosofi, Vedânta ve Hristiyan mistisizmiyle karşılaştırma.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Rûzbihân Baklî: Şathiyât, Abherü'l-Âşıkîn ve Şîraz'ın Ârifi

12. yüzyıl Şîrazlı ârif Rûzbihân Baklî, şathiye yorumcusu ve aşk mistisizminin pîridir; Şerh-i Şathiyât'ta Hallâc'ı savunmuş, Abherü'l-Âşıkîn'de beşerî-ilâhî aşkı, Keşfü'l-Esrâr'da renk-nûr görülerini anlatmıştır.

24 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sa'dî-i Şîrâzî: Gülistan, Bostan ve Ahlâkî Bilgelik Şiiri

13. yüzyıl Fars şairi Sa'dî-i Şîrâzî, Gülistân ve Bostân'ıyla ahlâk-hikmet edebiyatının zirvesidir; 'Benî Âdem' dizeleriyle evrensel merhamet ve insanlık dayanışmasının sesi olmuştur.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sadreddin Konevî: İbn Arabî Mektebinin Kurucu Yorumcusu

İbn Arabî'nin baş öğrencisi ve üvey oğlu (1209–1274); Vahdet-i Vücûd'u İbn Sînâcı felsefenin diliyle sistematik bir metafiziğe dönüştüren, Konya'da Akbarî mektebin kurucu yorumcusu.

43 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Bediüzzaman Said Nursî

19-20. yüzyıl Anadolu'sunda klasik İslâm geleneği ile modernite arasında köprü kuran düşünür-mutasavvıf; Risale-i Nur külliyatının yazarı.

36 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Haçlı Aziz Yuhanna: Ruhun Karanlık Gecesi ve Mistik Birleşme

16. yüzyıl İspanyol Karmelit mistik Haçlı Aziz Yuhanna'nın (San Juan de la Cruz, 1542-1591) hayatı, Ruhun Karanlık Gecesi öğretisi, apofatik teolojisi, mistik şiiri ve karşılaştırmalı mistisizmdeki yeri.

27 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şâkyamuni Buddha: Tarihsel Siddhartha Gautama ve Aydınlanmış Olan

Tarihsel Siddhartha Gautama'nin (~MO 563-483) Lumbini'deki dogumundan Kushinagar'daki parinirvana'sina uzanan yasam yolunun, merkezi ogretilerinin (Dort Soylu Hakikat, Sekiz Asamali Yol, Uc Damga, Pratityasamutpada), Sangha'nin kurulusunun, Theravada-Mahayana-Vajrayana uc buyuk okulun ve modern dunyaya mirasinin kapsamli bir incelemesi; Upanisadlar, Sokrates, Konfucyus, Laozi, Isa ve modern psikoloji ile karsilastirmali bir perspektif.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Âdi Şankara: Advaita Vedânta'nın Mîmar Filozofu

8. yüzyıl Güney Hindistanlı filozof Âdi Şankara'nın sistemleştirdiği Advaita (ikisizlik) Vedânta: Brahman-Ātman özdeşliği, üç hakîkat düzeyi, māyā ve adhyāsa, dört maṭha. Meister Eckhart, Plotinus ve Mahāyāna boşluğuyla karşılaştırmalı, modern Vedânta'ya uzanan mîrasıyla.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Ādi Şankara

8. yüzyıl güney Hindistanlı bilge; Advaita Vedanta felsefesinin sistematik kurucusu; Brahmasūtra-Bhāṣya yazarı ve dört Maṭha düzeninin müessisi.

100 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sarı Saltuk

13. yüzyıl Babâî-Bektâşî velîsi (~1212-1297/1300); Anadolu'dan Balkanlar'a İslâm-tasavvuf yayılışının kurucu figürü, Saltuknâme destanının başkahramanı, geleneğe göre yedi farklı coğrafyada makamı bulunan efsanevî gâzî-velî.

25 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Arthur Schopenhauer — Will und Vorstellung

Dünyayı 'İrade ve Tasavvur' olarak kuran Schopenhauer'in sistemi: Kant'ın numen'ini kör bir İrade'yle dolduran metafizik, Upanişadlar ve Budizm'le kurduğu Doğu-Batı köprüsü ve şefkat ile çileyi kurtuluş yolu sayan etiği.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Arthur Schopenhauer: Vedanta'ya Saygın Avrupalı Felsefeci

Upanişadları ciddiye alan ilk büyük Batılı filozof olan Schopenhauer'in irade metafiziğini, pesimizmini ve Advaita Vedanta ile Budizm'le kurduğu paralellikleri; 19. yüzyıl Doğu resepsiyonu içindeki yerini ve sınırlarını inceleyen akademik bir portre.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şems-i Tebrizi: Mevlana'nın Güneşi ve Aşk Öğretisi

Şems-i Tebrizi (ö. 645/1247), Mevlana Celaleddin Rumi'yi dönüştüren 13. yüzyıl gezgin dervişi; aşk öğretisi, Makalat ve Divan-ı Kebir'e ilhamıyla İslam tasavvufunun en gizemli simalarından biridir.

32 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şeyh Edebâlî

Osmanlı kuruluş döneminin manevî mîmârı (1206-1326); Osman Gâzî'nin kayınpederi, Vefâî-Babâî tarikat geleneğinin Söğüt-Bilecik halkası, 'Bilmediğin yolda yürüme' nasihatiyle Türk-İslâm devlet ahlâkının tasavvufî temellerini kuran şeyh.

32 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şeyh Gālib: Hüsn ü Aşk ve Mevlevî Şiirinin Zirvesi

Klasik Türk şiirinin son büyük üstâdı, Galata Mevlevîhânesi şeyhi Şeyh Gālib; alegorik mesnevîsi Hüsn ü Aşk, Sebk-i Hindî üslûbu ve Mevlânâ'ya bağlılığıyla Mevlevî tasavvuf şiirinin zirvesidir.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Seyyid Şerîf Cürcânî: Ta'rîfât ve İlimlerin Tanımlanması

XV. yüzyıl Şiraz ve Semerkand'ında yaşamış âlim; ıstılah sözlüğü et-Ta'rîfât ve Şerhu'l-Mevâkıf ile tanınır. Teftâzânî ile yaptığı saygılı ilmî müzâkerelerle ünlü, yüz kadar eserin müellifi.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Seyyit Velî — Kalenderî Geleneğin Anadolu'daki Öncüsü

Anadolu'da Kalenderî-Abdal geleneğinin halkla iç içe, cezbe merkezli, kural tanımaz (heterodoks) tasavvuf çizgisini temsil eden öncü figür; kurumsal tarikatlarla gezgin-coşkun dervişliğin kesiştiği eşikte duran bir velî tipolojisi.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şah Nakşibend — Nakşibendî Tarikatının Kurucusu

Buhara'nın yakınında doğan Hâce Bahâeddin Nakşibend, sessiz kalbî zikri (hafî) merkeze alan Nakşibendiye'yi tesis etti; tarikatı, Hâcegân silsilesini Orta Asya'dan Osmanlı'ya taşıyan en etkili Sünnî yol oldu.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şāntideva: Bodhicaryāvatāra ve Bodhisattva Yolu

Şāntideva (8. yüzyıl), Nalanda manastır üniversitesinde yetişmiş Mahāyāna Budist filozof-şair olarak Bodhicaryāvatāra (Bodhisattva Yaşam Biçimine Giriş) ve Śikṣāsamuccaya (Eğitimlerin Derlemesi) ile Bodhicitta, karuna ve Madhyamaka sunyata öğretilerinin en sistematik ifadesini sunmuş; Dalai Lama ve Pema Chödrön gibi çağdaş öğretmenlerin merkezi referansı olarak Tibet Budizmi'nden modern Batı'ya, klinik psikolojiden dinler arası diyaloga kadar derin bir miras bırakmıştır.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Siddhartha Gautama (Buddha)

Yaklaşık MÖ 563-483 yılları arasında yaşamış, Şâkya hanedanından prens iken çile yoluna giren ve nihayet Bodh Gaya'da bodhi (uyanış) tecrübesini yaşayan tarihî kurucu; Budizm'in temellerini atan Dört Soylu Gerçek ve Sekiz Aşamalı Yol öğretisinin kaynağı.

35 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Simone Weil: Yerçekimi, Lütuf ve Modern Mistisizm

Simone Weil (1909-1943), Fransız filozof ve mistik. Yerçekimi ve Lütuf, décréation (benlik-yokluğu), dikkat ve ızdırap (malheur) kavramlarıyla modern mistisizmin radikal bir formülasyonunu kurdu. Solesmes deneyimi, fenâ-śūnyatā paralelleri ve Bhagavad Gita okumasıyla özgündür.

29 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sogyal Rinpoche — Moderner Tibetan-Buddhist

Sogyal Rinpoche (1947-2019), Dzogchen öğretisini Batı'ya taşıyan en etkili çağdaş Tibetli ustalardan biri; 'Tibet'in Yaşam ve Ölüm Kitabı' adlı eseriyle ölüm-hazırlığı maneviyatını küresel ölçekte popülerleştiren, ama hayatının sonunda etik suçlamalarla sarsılan tartışmalı bir figür.

19 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sokrates — Dialog-Gründer

Hiçbir şey yazmadan Batı felsefesini doğuran Atinalı Sokrates: soru-temelli diyalektiği (elenkhos), 'kendini bil' çağrısı, içsel sesi daimonion ve ruhun bakımını her şeyin üstünde tutan bir maneviyat arayışı — Doğu'nun bilgelik gelenekleriyle yan yana okunan bir filozofun portresi.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Somuncu Baba (Hamîdüddin Aksarâyî): Gizli Velî ve Ekmekçi Ârif

Somuncu Baba (Hamîdüddin Aksarâyî): 'gizli velî' motifi, ekmek/lokma ve emek mâneviyâtı, Hacı Bayram Velî'nin hocası, Bursa Ulu Câmii'nde yedi Fâtiha tefsîri, tevâzu ve mahviyet.

17 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Baruch Spinoza: Panteizm, Deus Sive Natura ve Spiritüel Özgürlük

Baruch Spinoza (1632-1677), 'Deus sive Natura' (Tanrı yani Doğa) formülüyle Batı felsefesini kökten dönüştüren Hollandalı Yahudi filozoftur; Etika'sında geometrik yöntemle kurduğu töz monizmi ve beatitudo öğretisi spiritüel özgürlüğün laik mimarisidir.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sri Aurobindo: İntegral Yoga ve Süprazihin Felsefesi

Sri Aurobindo (1872-1950): Hindistan bağımsızlık hareketi liderinden mistik filozofa dönüşen devrimci; İntegral Yoga, Süprazihin kuramı ve The Life Divine eseriyle modern spiritüalitenin mimarı.

49 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sri Ramakrishna Paramahamsa: Tüm Yolların Hakikati

Sri Ramakrishna Paramahamsa (1836-1886), 19. yüzyıl Bengal'inin en etkili mistiklerinden biri ve modern Hindu maneviyatının kurucularından sayılan figürdür. Dakşineşwar Kali tapınağında başlayan spiritüel yolculuğu, Bhairavi Brahmani rehberliğinde tantra, Totapuri rehberliğinde Advaita Vedanta sadhana'larını ve İslam ile Hristiyanlığı içeriden deneyimlemesini kapsadı. 'Tüm dinler aynı hakikate götürür' öğretisi, çoğulcu dini deneyimin deneysel kanıtı olarak ortaya çıktı. Disipleni Vivekananda aracılığıyla Hindu maneviyatının küresel yayılmasına ve perennial felsefe hareketine zemin hazırladı; bugün hâlâ dinler arası diyalog için temel bir referans noktasıdır.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Starhawk ve The Spiral Dance: Feminist Neopagan Manifestosu

Amerikalı yazar ve aktivist Starhawk'ın (Miriam Simos) 1979 tarihli The Spiral Dance kitabı, modern cadılığı feminist, ekolojik ve siyasal bir maneviyata dönüştürerek Tanrıça hareketinin temel metni hâline geldi.

7 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Şihâbeddin Sühreverdî: İşrak Felsefesi ve Nur Hikmeti

Şihâbeddin Sühreverdî (1154-1191), İslam felsefesinde İşrak (Aydınlanma) okulunun kurucusu ve Halep'in şehit filozofudur. Meşşaî paradigmayı aşan nur ontolojisi, huzûrî bilgi epistemolojisi ve Khosrowani hikmet anlayışı ile İbn Sina ve Mulla Sadra arasında köprü kurmuş; Henry Corbin sayesinde modern Batı düşüncesinde 'mundus imaginalis' kavramıyla yeniden keşfedilmiştir.

59 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Süleymân Çelebi — Mevlid Yazarı

XV. yüzyıl Bursalı şair Süleymân Çelebi'nin yazdığı Vesîletü'n-Necât, altı yüzyıldır milyonlarca Müslümanın okuduğu, dinlediği ve etrafında ağladığı bir mevlid metni olarak Türk-İslâm kültürel kimliğinin en güçlü ortak ritüel zeminlerinden birini kurmuştur.

15 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sultan Veled: Mevlevîliği Teşkilatlandıran Oğul ve İbtidânâme

Mevlânâ'nın oğlu Sultân Veled (1226-1312), babasının feyzini bir tarîkata dönüştürerek Mevlevîliği teşkilatlandıran kurucu irâde; İbtidânâme, Rebabnâme ve İntihâname'nin müellifi, erken Anadolu Türkçesiyle gazel yazan öncü şâir.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Suyûtî — Hadis und Tasavvuf Gelehrter

Celâleddin es-Suyûtî (1445-1505): Memlûk Mısırı'nın en üretken âlimi; tefsir, hadis, fıkıh ve tasavvufta beş yüze yakın eser bırakan, müctehid mertebesi iddia eden, kendine has bir 'âlim-sûfî' sentezi geliştiren çok yönlü dahi.

11 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Rabindranath Tagore: Bengal Rönesansı'nın Mistik Şairi

Rabindranath Tagore (1861-1941), Bengal Rönesansı'nın en büyük şair-mistiği ve 1913 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir. 'Gitanjali' ile Batı'ya Upaniṣadik hikmeti taşımış, 'Sadhana' ile Vedanta felsefesini modern dile aktarmış, Visva-Bharati Üniversitesi'ni kurarak Doğu-Batı…

39 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Tārā: Tibet'in Kurtarıcı Anneliği ve Yeşil-Beyaz Tezahürler

Tārā, Tibet Budizmi ve Vajrayāna geleneğinin merkezî dişil bodhisattvasıdır; Avalokiteśvara'nın gözyaşlarından doğan, sekiz büyük korkudan kurtaran, yirmi bir tezahürde görünen kozmik bir şefkat ilkesidir.

26 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Sa'deddin Teftâzânî: Kelâm, Belâgat ve Medrese Geleneğinin Zirvesi

XIV. yüzyıl Horasan ve Semerkand'ında yaşamış çok disiplinli âlim; kelâm, belâgat, mantık ve fıkıh usûlünde otorite. Şerhu'l-Akâid ve el-Mutavvel'in müellifi, Timur döneminin büyük âlimi.

15 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Pierre Teilhard de Chardin: Evrim, Bilinç ve Omega Noktası

Pierre Teilhard de Chardin'in evrim, kozmik bilinç, noosfer ve Omega Noktasi ogretileri uzerine kapsamli akademik inceleme; Cizvit teolog-paleontologun bilim, mistisizm ve Hristiyan dusuncesi sentezi.

27 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Tenzing Gyatso: 14. Dalai Lama

Çoban bir ailenin çocuğu Lhamo Döndrup'tan Avalokiteśvara'nın bedenlenmesi sayılan 14. Dalai Lama'ya: tulku kurumunun mantığı, 1959 sürgünü, sekülerleşmiş şefkat etiği ve dinler-arası diyalogla 20. yüzyıl maneviyatını biçimlendiren bir yaşam.

14 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Avila'lı Teresa: İç Şato ve Karmelit Mistisizmi

16. yüzyıl İspanya'sında Karmel reformunu gerçekleştiren mistik aziz Teresa de Ahumada'nın (1515-1582) hayatı, İç Şato'daki yedi konak öğretisi, mistik evlilik kavramı ve karşılaştırmalı mistisizmdeki yeri.

42 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Thich Nhat Hanh: Bilinçli Farkındalık ve Birlikte-Var-Oluş (Interbeing)

Vietnamlı Zen ustası, şair ve barış çağrıcısı (1926-2022); 'eylemli Budizm' (engaged Buddhism) öncüsü, Plum Village'ın kurucusu, 'birlikte-var-oluş' (interbeing) öğretisi ve günlük hayatta bilinçli farkındalık (mindfulness) pratiğinin çağdaş yorumcusu.

41 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Thomas Aquinas (Tommaso d'Aquino)

13. yüzyıl İtalyan-Dominikan skolastik filozof-teoloğu; Summa Theologiae'nin yazarı, Aristoteles-İslâm felsefesi-Hristiyan ilahiyatının sentezini kuran Doctor Angelicus.

23 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Thomas à Kempis — Imitatio Christi

Devotio Moderna hareketinin sessiz kâtibi Thomas à Kempis ve İncil'den sonra Batı'nın en çok okunan içsel-derinlik kitabı sayılan Imitatio Christi'nin teolojisi, edebî yapısı ve dünya maneviyatlarındaki benzer 'kalbin yolu' eserleriyle mukayesesi.

20 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Thomas Merton: Trapist Münzevi ve Dinler Arası Diyalog

Thomas Merton (1915-1968), Gethsemani Trapist keşişi, yirminci yüzyılın etkili Hristiyan münzevisi ve dinler-arası diyalogun öncüsü. Hakîkî benlik öğretisi, kontemplatif yaşam ve D.T. Suzuki ile Zen, tasavvufta fenâ, Tibet Budizmi diyaloguyla Doğu-Batı mistisizmini buluşturdu.

44 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Toshihiko İzutsu: Karşılaştırmalı Mistik Felsefe ve Sûfîzm-Taoizm Köprüsü

Japon İslâmolog ve karşılaştırmalı felsefeci (1914–1993); 'Sufism and Taoism' eserinde İbn Arabî ile Laozi-Zhuangzi'yi buluşturan, Kur'ân semantiği ve anlam kuramıyla Doğu düşüncesini yapısal olarak okuyan âlim.

61 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Necdet Tosun: Modern Turkish Sufism Scholar

Nakşibendî tarikatı ve Osmanlı tasavvufu üzerine uzmanlaşan çağdaş Türk İslâm araştırmacısı Necdet Tosun'un (d. 1965) hayatı, eserleri ve Orta Asya–Anadolu tasavvuf hattına dair filolojik-tarihsel metodu.

8 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Je Tsongkhapa — Gelug-Schule Gründer

Tibet Budizmi'nin Gelug ekolünü kuran (1357-1419) büyük skolastik; akıl ile yogayı, ahlâk disiplini ile tantrayı birleştiren sentezi, Dalai Lama silsilesinin ve modern Tibet ortodoksisinin temelini attı.

30 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Väinämöinen: Şair-Şaman Arketipi ve Kuzeyin Bilge Tanrısı

Fin ulusal destanı Kalevala'nın merkezî kahramanı Väinämöinen: ezgiyle büyü yapan ihtiyar şair-şaman, yaratılışın tanığı ve sözün gücüyle dünyayı düzenleyen bilge — Kuzey Avrasya'nın kam-arketipinin destansı yüzü.

12 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Valkyrie: Savaş ve Ölüm Dişisi — Odin'in Kadın Güçleri

Savaş alanlarında dolaşıp Valhalla için düşenleri seçen Norse valkyrieleri: ölüm-kader-dişil güç üçgeni, Odin'le bağları, eski şiir ve saga kaynakları ile romantik çağda yeniden kurgulanışları.

7 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Swami Vivekananda

19. yüzyıl sonu Bengal kökenli Hindu reformcu ve düşünür; Ramakrishna'nın baş öğrencisi; 1893 Chicago Dünya Dinler Parlamentosu'ndaki konuşmasıyla Vedanta'yı Batı'ya tanıtan Modern Hindu felsefesinin elçisi.

54 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Wang Yangming: Vicdan Olarak Bilgelik ve Neo-Konfüçyen Mistik

Ming dönemi filozofu Wang Yangming (1472-1529), Zhu Xi okulunu yeniden yorumlayan Neo-Konfüçyen mistik. Bilgi-eylem birliği (zhixing heyi) ve doğuştan vicdan (liangzhi) öğretileriyle Doğu Asya etiğinin köşe taşıdır.

22 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Alfred North Whitehead — Prozessontologie

Matematikçi-filozof Whitehead'in 'organizma felsefesi' adını verdiği süreç ontolojisi: gerçekliğin durağan tözlerden değil, an be an oluşan 'olgu olaylarından' örüldüğü; Batı'nın matematiksel kesinliğiyle Doğu'nun akış-bütünlük sezgisini birleştiren bir kozmoloji.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

William Chittick: İbn Arabî ve Vahdet-i Vücûd'un Çağdaş Yorumcusu

Amerikalı İslâm araştırmacısı (d. 1943); İbn Arabî'nin Fütûhât ve Fusûs'unu titiz çevirilerle Batı'ya taşıyan, tecellî, hayâl ve marifet kavramlarıyla Vahdet-i Vücûd'u çağdaş dünyaya açan öncü yorumcu.

40 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

William James: Dinî Tecrübenin Çeşitleri ve Pragmatizm

19.-20. yüzyıl Amerikalı filozof ve psikolog; 'Dinî Tecrübenin Çeşitleri', mistik tecrübenin dört işareti, pragmatizm, radikal ampirizm ve saf tecrübe kavramlarıyla din psikolojisinin kurucusudur.

49 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Wumen Huikai — Mumonkan-Compiler

Song hanedanı Çin'inde yaşamış Linji-Chan ustası Wumen Huikai (1183-1260), kırk sekiz kōan'ı kendi yorumları ve şiirleriyle derleyerek dünya Zen geleneğinin en merkezî elkitabı olan Mumonkan'ı (Geçitsiz Geçit) kaleme aldı; eserin ilk kōan'ı olan 'Zhaozhou'nun Köpeği' (Mu), o günden bu yana kōan eğitiminin kapı eşiği sayılır.

16 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Yang Zhu — Egoistik Daoizm ve Bireysel Özerkliğin Filozofu

MÖ 4. yüzyıl Çin'inde yaşamış, kendi bedenini ve hayatını dünya saltanatına değişmeyi reddeden Yang Zhu: bireysel özerkliği, hayatı koruma (wei wo) ilkesini ve devlet-toplum baskısına karşı sessiz direnişi savunan, hem Konfüçyüsçülüğe hem de Mohizm'e meydan okuyan erken Daoist düşünür.

10 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Yehuda Ashlag ve Kabala Merkezi: Modern Kabala'nın Demokratizasyonu

Yehuda Leib Ashlag (1884–1954), Zohar ve Lurianik Kabala'ya yazdığı kapsamlı Sulam yorumuyla ezoterik bir geleneği akademik-pedagojik bir sisteme dönüştüren; çağdaş Kabala hareketinin ve onun popüler türevlerinin entelektüel temelini atan bir düşünürdür.

13 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Yunus Emre

13.-14. yüzyıl Anadolu halk şairi ve mutasavvıfı; Türkçe tasavvuf şiirinin atası. Sade dilde derin metafizik veren ilâhîleri yedi yüzyıldır halkın gönlünde yaşar.

158 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Zhuangzi (Çuang-tzu)

Taoist filozof (~MÖ 369-286); kelebek-rüyası ve balık-mutluluğu paradokslarıyla ünlü, Lao Tzu'dan sonra Taoist geleneğin en derin temsilcisi, Zen koanlarının önkoşulu.

27 bağlantıOku → Önemli Şahsiyetler

Zünnûn-i Mısrî: Mârifet Nazariyesi ve Hâl İlmi

Mısırlı büyük arif Zünnûn-i Mısrî; mârifetullah nazariyesini ve hâller-makâmlar ilmini ilk defa sistematik kılan, tabiatı ilâhî bir kitap gibi okuyan sembolik diliyle erken tasavvufun gnostik derinliğini temsil eden öncü.

15 bağlantıOku →